{"id":958,"date":"2025-07-17T11:21:35","date_gmt":"2025-07-17T10:21:35","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturagry.pl\/?p=958"},"modified":"2025-09-24T12:05:16","modified_gmt":"2025-09-24T11:05:16","slug":"bohemians-praga-kangury-z-vrsovic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/2025\/07\/17\/bohemians-praga-kangury-z-vrsovic\/","title":{"rendered":"Bohemians Praga \u2013 Kangury z\u00a0Vr\u0161ovic."},"content":{"rendered":"\n

\u201eM\u00f3j dziadek \u2013 jako \u017ce jab\u0142ko nie pad\u0142o zbyt daleko od pradziadka \u0141ukasza \u2013 by\u0142 z kolei hipnotyzerem, kt\u00f3ry wyst\u0119powa\u0142 w pomniejszych cyrkach, a ca\u0142e miasto widzia\u0142o w tym jego hipnotyzerstwie tylko ch\u0119\u0107 jak naj\u0142atwiejszego przej\u015bcia przez \u017cycie. Kiedy jednak w marcu Niemcy przekroczyli nasze granice, aby zaj\u0105\u0107 ca\u0142y kraj, i szli w kierunku na Prag\u0119, jedynie nasz dziadek ruszy\u0142 do walki z nimi jako hipnotyzer, aby si\u0142\u0105 swej my\u015bli zatrzyma\u0107 jad\u0105ce czo\u0142gi.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bohumil Hrabal \u2013 \u201ePoci\u0105gi pod specjalnym nadzorem\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201eNajwspanialej oczywi\u015bcie powodzi\u0142o si\u0119 panu in\u017cynierowi Jehliczce. Prze\u017cywa\u0142 to, co zazwyczaj cz\u0142owiek prze\u017cywa tylko raz w \u017cyciu. By\u0142 upojony jak w\u00f3dz, kt\u00f3ry po pierwszej zwyci\u0119skiej wyprawie planuje podb\u00f3j ca\u0142ego \u015bwiata. Na razie kupi\u0142 map\u0119 Europy, powiesi\u0142 j\u0105 na \u015bcianie i oblicza\u0142, ile lep\u00f3w na muchy do kt\u00f3rego kraju wystrzeli jego genera\u0142 Popper. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Jako pierwszy kraj pad\u0142y Czechy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ota Pavel \u2013 \u201e\u015amier\u0107 pi\u0119knych saren\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201eBretschneider umilk\u0142 i rozgl\u0105da\u0142 si\u0119 zawiedziony po pustej gospodzie. \u2013 Tutaj kiedy\u015b wisia\u0142 portret cesarza pana \u2013 odezwa\u0142 si\u0119 po chwili. \u2013 Tam, gdzie teraz lustro.<\/em><\/p>\n\n\n\n

– No, masz pan racj\u0119 \u2013 mrukn\u0105\u0142 pan Palivec \u2013 wisia\u0142 tam i sra\u0142y na niego muchy, wi\u0119c wynios\u0142em go na strych. Wiesz pan, jeszcze kto\u015b pozwoli\u0142by sobie na jak\u0105\u015b uwag\u0119 i mog\u0142yby z tego by\u0107 nieprzyjemno\u015bci. Czy mi to potrzebne?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jaroslav Ha\u0161ek \u2013 \u201eLosy dobrego \u017co\u0142nierza Szwejka czasu wojny \u015bwiatowej\u201d<\/p>\n\n\n\n

Gdyby\u015bmy wszyscy – jak Czesi \u2013 umieli w tak nienad\u0119ty i zdystansowany spos\u00f3b patrze\u0107 w lustro, \u015bwiat by\u0142by lepszym miejscem do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Vr\u0161ovice \u2013 obecnie dzielnica Pragi. W grudniu 1905 roku, gdy by\u0142y to jeszcze g\u0142\u0119bokie przedmie\u015bcia stolicy, tutejszy klub pi\u0142karski SK Kotva zosta\u0142 przyj\u0119ty w szeregi nowo powsta\u0142ego Czeskiego Zwi\u0105zku Pi\u0142ki No\u017cnej i zacz\u0105\u0142 u\u017cywa\u0107 nazwy AFK Vr\u0161ovice. I chocia\u017c akt za\u0142o\u017cycielski podpisano dopiero kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej w lokalu gastronomicznym nale\u017c\u0105cym do matki jednego z zawodnik\u00f3w – Otokara Bohaty, to w\u0142a\u015bnie rok 1905 uznaje si\u0119 za oficjaln\u0105 dat\u0119 powstania klubu, figuruj\u0105c\u0105 zreszt\u0105 do dzi\u015b w jego nazwie. Sam za\u015b Bohata uwa\u017cany by\u0142 i nadal jest za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci Vr\u0161ovic tamtego okresu. I nie zmieni\u0142y tego nawet jego p\u00f3\u017aniejsze przenosiny do Slavii, lokalnego rywala maj\u0105cego siedzib\u0119 w tej samej dzielnicy. Przenosiny, kt\u00f3re mo\u017ce i wstrz\u0105sn\u0119\u0142y miejscow\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105, nie na tyle jednak by komu\u015b przysz\u0142o do g\u0142owy nazywa\u0107 go zdrajc\u0105 lub ciska\u0107 w niego \u0142bem \u015bwini jak w Luisa Figo sto lat p\u00f3\u017aniej. <\/p>\n\n\n\n

Wyst\u0119puj\u0105cy od pocz\u0105tku w zielono bia\u0142ych barwach pi\u0142karze Vr\u0161ovic, mimo, \u017ce niemal po\u0142ow\u0119 sk\u0142adu stracili na frontach I Wojny \u015awiatowej szybko stali si\u0119 jedn\u0105 z czo\u0142owych czeskich dru\u017cyn. Ich dom i miejsce rozgrywania spotka\u0144, kt\u00f3rym pierwotnie by\u0142o boisko obok placu zabaw, a p\u00f3\u017aniej przebudowywany kilkukrotnie w innej lokalizacji stadion, nosi nieformaln\u0105 nazw\u0119 \u010eol\u00ed\u010dek. <\/p>\n\n\n\n

W latach 1921-26 dru\u017cyna wielokrotnie rywalizowa\u0142a na arenie mi\u0119dzynarodowej. Jej przeciwnikami byli m.in. Victoria Berlin, Red Star Pary\u017c, Standard Liege, RC Strasburg, SV Lipsk, Sparta Rotterdam, NAC Breda, Slovan Wiede\u0144, Hajduk Split, Pogo\u0144 Lw\u00f3w czy Wis\u0142a Krak\u00f3w. Z wielu tych spotka\u0144 Zielonobiali wychodzili zwyci\u0119sko.<\/p>\n\n\n\n

Wyprawa na Antypody<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1927 roku dosz\u0142o do wydarzenia o fundamentalnym i prze\u0142omowym znaczeniu w dziejach klubu. Wydarzenia, kt\u00f3re zawa\u017cy\u0142o na jego przysz\u0142ej to\u017csamo\u015bci. Jak za\u0142o\u017cenie munduru mo\u017ce uczyni\u0107 z rekruta przysz\u0142ego Napoleona Bonaparte, Eugeniusza Sabaudzkiego lub po prostu Szwejka, tak o przeznaczeniu AFK przes\u0105dzi\u0142a kilkumiesi\u0119czna wyprawa do Australii. <\/p>\n\n\n\n

W zasadzie do wzi\u0119cia w niej udzia\u0142u zaproszono reprezentacj\u0119 Czechos\u0142owacji, gdy jednak okaza\u0142o si\u0119 to z r\u00f3\u017cnych przyczyn niemo\u017cliwe, a zast\u0119pstwa odm\u00f3wi\u0142y kolejno Sparta, Slavia oraz Victoria \u017di\u017ekov to w\u0142a\u015bnie pi\u0142karze z Vr\u0161ovic podj\u0119li si\u0119 presti\u017cowej misji promowania m\u0142odej Republiki za granic\u0105. Aby za\u015b jeszcze godniej j\u0105 reprezentowa\u0107, a przy tym uhonorowa\u0107 gospodarzy i nada\u0107 wydarzeniu w\u0142a\u015bciwej rangi, cz\u0142onkowie klubu wpadli na pomys\u0142 by podczas tourne pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 angielskoj\u0119zyczn\u0105 nazw\u0105 Bohemians, bardziej donios\u0142\u0105 i jak s\u0105dzili \u0142atwiejsz\u0105 do wym\u00f3wienia ni\u017c skromne Vr\u0161ovice. Co nie tylko zosta\u0142o pozytywnie odebrane przez opini\u0119 publiczn\u0105 w Czechach, ale i zwi\u0119kszy\u0142o zainteresowanie przebiegiem wyprawy.<\/p>\n\n\n\n

W jej trakcie Zielonobiali rozegrali dziewi\u0119tna\u015bcie spotka\u0144 z lokalnymi ekipami w najwi\u0119kszych australijskich miastach oraz jedno na Cejlonie, gdzie ich przeciwnikiem by\u0142a dru\u017cyna z\u0142o\u017cona ze stacjonuj\u0105cych na wyspie brytyjskich \u017co\u0142nierzy. Nie poszczeg\u00f3lne wyniki by\u0142y jednak najwa\u017cniejsze, a zbudowana podczas tourne to\u017csamo\u015b\u0107 klubu jako eksportowego przedstawiciela czeskiego futbolu i czechos\u0142owackiego pa\u0144stwa, kt\u00f3rego dobre imi\u0119 rozs\u0142awiano w najodleglejszym zak\u0105tku \u015bwiata. A co i dzi\u015b czyni\u0105 przecie\u017c w ramach pozyskiwania nowych rynk\u00f3w neo-konkwistadorzy i neo-misjonarze z pi\u0142karskich korporacji Madrytu czy Barcelony. Warto wi\u0119c doceni\u0107 dalekowzroczn\u0105 wizj\u0119 AFK i wyczucie obowi\u0105zuj\u0105cych nawet po stu latach trend\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Uczestnicy wyprawy do Australii. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Tymczasem mieszka\u0144cy Pragi i innych czeskich miast i miasteczek z niecierpliwo\u015bci\u0105 wyczekiwali korespondencji z Antypod\u00f3w, ciekawi jak ich ch\u0142opcy sobie tam radz\u0105. A radzili sobie wybornie. Wieczorne Czeskie S\u0142owo w wydaniu z 15 maja 1927 roku donosi\u0142o czytelnikom, \u017ce w Adelajdzie Vr\u0161ovice najpierw pokona\u0142y po \u015bwietnej grze stosunkiem 11-1 Australi\u0119 Po\u0142udniow\u0105, a mecz mimo ulewy obserwowa\u0142o a\u017c pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy widz\u00f3w, trzy dni p\u00f3\u017aniej za\u015b \u201epo zapieraj\u0105cej dech walce\u201d ponownie zwyci\u0119\u017cy\u0142y 2-1. Drugie spotkanie – jak pisa\u0142a gazeta – obie dru\u017cyny ko\u0144czy\u0142y na skraju wyczerpania, a bramkarz Kulda mimo, \u017ce zmaga\u0142 si\u0119 z kontuzj\u0105 d\u0142oni wielokrotnie interweniowa\u0142 z po\u015bwi\u0119ceniem.<\/p>\n\n\n\n

Wiemy wi\u0119c z pierwszej r\u0119ki, \u017ce Zielonobiali si\u0119 nie oszcz\u0119dzali. I zyskali w\u015br\u00f3d Australijczyk\u00f3w ogromn\u0105 sympati\u0119. Zatem nie tylko pod wzgl\u0119dem sportowym, ale i polityczno-propagandowym wyprawa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wielkim sukcesem. Czego \u017cywym dowodem by\u0142a otrzymana w podzi\u0119ce od gospodarzy para kangur\u00f3w. Symboliczny dar dla prezydenta republiki Tom\u00e1\u0161a Masaryka. Decyzj\u0105 g\u0142owy pa\u0144stwa zwierz\u0119ta znalaz\u0142y sw\u00f3j dom w praskim zoo. <\/p>\n\n\n\n

Idzie nowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gdy w lipcu 1927 roku dru\u017cyna wraca\u0142a z wyprawy, na sto\u0142ecznym Dworcu Wilsona wita\u0142o j\u0105 pi\u0119tna\u015bcie tysi\u0119cy rozentuzjazmowanych mieszka\u0144c\u00f3w Pragi. \u0179r\u00f3d\u0142a nie wspominaj\u0105 by prezydent Masaryk nazywany przez rodak\u00f3w \u201eOjczulkiem\u201d zaszczyci\u0142 j\u0105 audiencj\u0105, nie wiadomo nawet czy pi\u0142ka no\u017cna go interesowa\u0142a, a je\u015bli tak, kt\u00f3remu klubowi kibicowa\u0142, mo\u017cna jednak przypuszcza\u0107, \u017ce jako najbardziej demokratyczny przyw\u00f3dca w tej cz\u0119\u015bci Europy, czu\u0142 si\u0119 ojcem wszystkich zespo\u0142\u00f3w i ze wszystkich by\u0142 dumny. Jednak to nie prezydencka przychylno\u015b\u0107, lecz zdobyty rozg\u0142os i sympatia wielu zwyk\u0142ych obywateli sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 fundamentalnej zmiany, jaka si\u0119 dokona\u0142a po powrocie z Australii.<\/p>\n\n\n\n

Na fali tego entuzjazmu podj\u0119to bowiem decyzj\u0119 o nadaniu klubowi nowej nazwy, brzmi\u0105cej odt\u0105d oficjalnie AFK Bohemians, oraz umieszczeniu w herbie symbolu kangura. Nikogo pewnie nie zdziwi, \u017ce do zawodnik\u00f3w wkr\u00f3tce przylgn\u0105\u0142 przydomek <\/em>Klokani (Kangury). A poniewa\u017c Kangury przyci\u0105ga\u0142y na \u010eol\u00ed\u010dek coraz wi\u0119ksz\u0105 publiczno\u015b\u0107 zacz\u0119to my\u015ble\u0107 o budowie nowego stadionu. Plany zrealizowano w 1932 roku, a nowy obiekt otrzyma\u0142 oficjaln\u0105 nazw\u0119 Danner’s Bohemians. Inauguracyjny mecz przeciwko Slavii ogl\u0105da\u0142o osiemna\u015bcie tysi\u0119cy widz\u00f3w. By\u0142 to sezon, w kt\u00f3rym Zielonobiali zaj\u0119li trzecie miejsce w lidze. Po raz kolejny za plecami obu najwi\u0119kszych rywali ze stolicy. Jak si\u0119 mia\u0142o okaza\u0107 przez kolejne p\u00f3\u0142 wieku nie uda\u0142o si\u0119 tego wyniku poprawi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Gwiazd\u0105 dru\u017cyny by\u0142 w tym okresie napastnik Gejza Kocsis, kt\u00f3ry w sezonie 1932\/33 wywalczy\u0142 tytu\u0142 kr\u00f3la strzelc\u00f3w. Niestety kibice nie ogl\u0105dali go na Danner\u00e1ku (ta potoczna nazwa nowego stadionu nie przetrwa\u0142a pr\u00f3by czasu przegrywaj\u0105c z \u010eol\u00ed\u010dkiem) zbyt d\u0142ugo, poniewa\u017c w 1934 roku odszed\u0142 do budapeszta\u0144skiego Ujpestu, zmieniaj\u0105c przy okazji reprezentacj\u0119 Czechos\u0142owacji na w\u0119giersk\u0105, co zwa\u017cywszy, \u017ce by\u0142 urodzonym w Bratys\u0142awie W\u0119grem mo\u017ce dziwi\u0107 tylko na pierwszy rzut oka. Takie praktyki w\u00f3wczas, zw\u0142aszcza w tej cz\u0119\u015bci Europy, nikogo nie szokowa\u0142y. Zreszt\u0105 zbiera\u0142y si\u0119 nad ni\u0105 ju\u017c ciemne chmury i wkr\u00f3tce ludzie zacz\u0119li mie\u0107 inne zmartwienia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Stadion AFK Bohemians. Praga, lata 30-te.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Pocz\u0105wszy od sezonu 1935\/36 rozpoczyna si\u0119 pi\u0119cioletni pobyt Bohemians w drugiej lidze. Klub mierzy si\u0119 z problemami finansowymi spowodowanymi m.in. spadaj\u0105c\u0105 frekwencj\u0105 na stadionie. W czerwcu 1936 roku umiera zas\u0142u\u017cony Prezes i g\u0142\u00f3wny sponsor Zde\u0148ek Danner. Zdegradowani do roli drugoligowca Klokani s\u0142abo radz\u0105 sobie w nowej rzeczywisto\u015bci. Atmosfera staje si\u0119 coraz bardziej napi\u0119ta i przygn\u0119biaj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

Co do zasady jednak w po\u0142owie lat 30-tych czechos\u0142owacka pi\u0142ka mia\u0142a si\u0119 \u015bwietnie. Reprezentacja by\u0142a jedn\u0105 z najsilniejszych w Europie. W 1934 roku dotar\u0142a a\u017c do fina\u0142u rozgrywanych we W\u0142oszech mistrzostw \u015bwiata, w kt\u00f3rych dopiero po dogrywce uleg\u0142a 1-2 gospodarzom. Jednym z cz\u0142onk\u00f3w dru\u017cyny narodowej by\u0142 nowy napastnik Bohemians, Josef Siln\u00fd, pozyskany z francuskiego SC N\u00eemes, zapewne w zast\u0119pstwie Kocsisa. Kto wie, by\u0107 mo\u017ce gdyby przepisy dopuszcza\u0142y w\u00f3wczas dokonywanie zmian  w trakcie gry, zdoby\u0142by w meczu o z\u0142oto zwyci\u0119sk\u0105 bramk\u0119 i zosta\u0142by bohaterem na miar\u0119 Frantiska Planicki, Jana Masopusta, Antonina Panenki, Pavla Nedv\u011bda… Ostatecznie jednak w finale nie wyst\u0105pi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Bez wzgl\u0119du na ko\u0144cowy wynik ca\u0142y kraj m\u00f3g\u0142 by\u0107 ze swych pi\u0142karzy dumny. Nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c prezydenta Masaryka. Zw\u0142aszcza, \u017ce uosabiana przez niego demokracja rozdzieli\u0142a na podium dwa pa\u0144stwa faszystowskie: W\u0142ochy i Niemcy.<\/p>\n\n\n\n

Lata 1938-45<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po wkroczeniu przez hitlerowc\u00f3w do Pragi i proklamowaniu s\u0142owackiego marionetkowego pa\u0144stwa z kolaboranckim rz\u0105dem ksi\u0119dza Tiso w Bratys\u0142awie, Czechos\u0142owacja przesta\u0142a istnie\u0107. W pierwszej fazie rozbioru (pa\u017adziernik 1938), b\u0119d\u0105cej konsekwencj\u0105 zawartego w Monachium porozumienia mi\u0119dzy mocarstwami zachodnimi a Hitlerem, przygraniczne Sudety zamieszkane w znacznej cz\u0119\u015bci przez mniejszo\u015b\u0107 niemieck\u0105 zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do Rzeszy, w kolejnym etapie za\u015b, po zaj\u0119ciu bez walki reszty kraju (marzec 1939), utworzono tzw. Protektorat Czech i Moraw.*<\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c by\u0142y to obszary o wysokim stopniu uprzemys\u0142owienia, z niezwykle cennymi zasobami dla niemieckiej machiny wojennej, skala wprowadzonego terroru nie by\u0142a dla spo\u0142ecze\u0144stwa tak dolegliwa jak w okupowanej Polsce. Cho\u0107 oczywi\u015bcie polityka Rzeszy wzgl\u0119dem Protektoratu zmienia\u0142a si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od aktualnej hierarchii cel\u00f3w. Punktem zwrotnym, kt\u00f3ry diametralnie pogorszy\u0142 warunki \u017cycia by\u0142 bez w\u0105tpienia zamach na pe\u0142ni\u0105cego obowi\u0105zki Protektora Czech i Moraw Reinharda Heydricha przeprowadzony przez przys\u0142anych z Londynu cichociemnych. A dokonany paradoksalnie nie dlatego, \u017ce Heydrich okaza\u0142 si\u0119 krwawym oprawc\u0105 (cho\u0107 by\u0142 nim w istocie), lecz po to by nie uda\u0142o si\u0119 nazistom przekabaci\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa do kolaboracji. Co w jakiej\u015b mierze dzi\u0119ki zr\u0119cznie stosowanej strategii kija i marchewki i tak osi\u0105gn\u0119li. Z jednej strony w zarodku t\u0142umi\u0105c wszelkie przejawy sprzeciwu, z drugiej ca\u0142y czas u\u015bwiadamiaj\u0105c Czechom, \u017ce w razie niepos\u0142usze\u0144stwa podziel\u0105 los o wiele brutalniej traktowanych Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jak pisze Piotr M. Majewski w ksi\u0105\u017cce \u201eNiech sobie nie my\u015bl\u0105, \u017ce jeste\u015bmy kolaborantami. Protektorat Czech i Moraw 1939-45\u201d:<\/p>\n\n\n\n

\u201eDop\u00f3ki trwa\u0142a wojna, w interesie Rzeszy le\u017ca\u0142o przede wszystkim utrzymanie maksymalnej wydajno\u015bci czeskiego przemys\u0142u, to za\u015b oznacza\u0142o konieczno\u015b\u0107 umiej\u0119tnego dozowania strachu bez uciekania si\u0119 do masowego terroru\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Emil H\u00e1cha w rozmowie z Reinhardem Heydrichem. Ten <\/strong>nies\u0142ychanie uleg\u0142y wobec Niemc\u00f3w nast\u0119pca Edvarda Bene\u0161a w fotelu prezydenta Czechos\u0142owacji, w czasach Protektoratu sta\u0142 si\u0119 wr\u0119cz karykatur\u0105 przyw\u00f3dcy. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Jednym z przejaw\u00f3w przemy\u015blanej i zwodniczej polityki hitlerowskich namiestnik\u00f3w w Protektoracie by\u0142o pozostawienie Czechom sporej swobody w nauce, kulturze, sztuce czy sporcie. Dzia\u0142a\u0142y kina, teatry, muzea, a pocz\u0105tkowo nawet wy\u017csze uczelnie. Dlatego te\u017c nie zawieszono rozgrywek ligowych, a mecze pi\u0142karskie odbywa\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bciwie bez przeszk\u00f3d. Cho\u0107 zar\u00f3wno Czesi jak i S\u0142owacy od 1939 roku organizowali ju\u017c swe mistrzostwa oddzielnie. <\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie tak jak we wszystkich innych sferach \u017cycia nale\u017ca\u0142o si\u0119 do nowych okoliczno\u015bci dostosowa\u0107. Nie omin\u0119\u0142o to r\u00f3wnie\u017c Zielonobia\u0142ych. W 1940 roku angloj\u0119zyczn\u0105 nazw\u0119 Bohemians zast\u0105piono Bohemi\u0105, a klub nosi\u0142 j\u0105 do ko\u0144ca wojny. Ostatniego zwyci\u0119zc\u0119 ligi wy\u0142oniono w sezonie 1943\/44. Zosta\u0142a nim Sparta. Na drugim miejscu finiszowa\u0142a rzecz jasna Slavia. Rok wcze\u015bniej kolejno\u015b\u0107 by\u0142a odwrotna.<\/p>\n\n\n\n

Im cz\u0119\u015bciej jednak niemieckie transporty wojskowe zawraca\u0142y z kierunku wschodniego i kierowa\u0142y si\u0119 na zach\u00f3d, a sytuacja zar\u00f3wno na froncie jak i w samym Protektoracie si\u0119 pogarsza\u0142a, tym nachalniej propaganda obwieszcza\u0142a ostateczne zwyci\u0119stwo Rzeszy splataj\u0105c z nim los narodu czeskiego. Tak t\u0119 schizofreniczn\u0105 sytuacj\u0119 opisywa\u0142 Bohumil Hrabal w \u201ePoci\u0105gach pod specjalnym nadzorem\u201d: <\/p>\n\n\n\n

\u201ePan radca Murarick roz\u0142o\u017cy\u0142 najpierw kieszonkow\u0105 map\u0119 Europy, aby na wst\u0119pie przeanalizowa\u0107 i na\u015bwietli\u0107 sytuacj\u0119 wojskow\u0105 armii niemieckich. Kiedy rozk\u0142ada\u0142 map\u0119, ukaza\u0142y si\u0119 dziury. A by\u0142o tak dlatego, \u017ce radca Murarick nosi\u0142 t\u0119 map\u0119 w kieszeni i poprzeciera\u0142 jej rogi na zgi\u0119ciach. A ka\u017cda dziura w mapie by\u0142a ogromna niczym Szwajcaria. Murarick poinformowa\u0142 nas r\u00f3wnie\u017c o sytuacji armii w Karpatach, gdzie walczy\u0142a pi\u0105ta armia von Mansfelda, w kt\u00f3rej by\u0142 tak\u017ce i jego syn, Brzetys\u0142aw Murarick, ale na mapie pi\u0105ta armia wci\u0105\u017c jeszcze znajdowa\u0142a si\u0119 w owej przetartej dziurze, ju\u017c tydzie\u0144 min\u0105\u0142, odk\u0105d do niej wesz\u0142a, a ci\u0105gle nie mog\u0142a wydosta\u0107 si\u0119 z tego kot\u0142a, w kt\u00f3rym walczy\u0142 syn Muraricka; i on podobnie jak ojciec nie umia\u0142 dobrze po niemiecku, i zg\u0142osi\u0142 sw\u00f3j akces do Niemc\u00f3w w ten spos\u00f3b, \u017ce zmieni\u0142 pisowni\u0119 swojego nazwiska ze swojskiego Murarzyka na Muraricka. Radca Murarick ci\u0105gn\u0105\u0142 dalej sw\u00f3j wyk\u0142ad i zakre\u015bla\u0142 o\u0142\u00f3wkiem na tej mapie ko\u0142a, kt\u00f3re w rzeczywisto\u015bci zajmowa\u0142y obszar tak ogromny jak Morze Czarne, i ko\u0142a te by\u0142y kot\u0142ami, kt\u00f3re armia Rzeszy lada chwila zacznie zamyka\u0107 wok\u00f3\u0142 wrog\u00f3w, o\u0142\u00f3wkiem zaznaczy\u0142 radca Murarick przesuni\u0119cia wojsk niemieckich przez Azj\u0119 Mniejsz\u0105 do Afryki, gdzie zamkn\u0105\u0142 w kotle wojska angielskie, a potem przez Hiszpani\u0119 dosta\u0142 si\u0119 na ty\u0142y armii ameryka\u0144skiej. Jednocze\u015bnie nie pomin\u0105\u0142 radca Murarick r\u00f3wnie\u017c sytuacji w Protektoracie, gdzie wprowadza si\u0119 totalny obowi\u0105zek pracy, co przejawia si\u0119 w zarz\u0105dzeniach upraszczaj\u0105cych szkolnictwo, zamykaj\u0105cych muzea, wycofuj\u0105cych niekt\u00f3re poci\u0105gi i dopuszczaj\u0105cych uprawianie sportu jedynie w niedziele.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

W lutym 1945 roku klub uroczy\u015bcie obchodzi\u0142 40-lecie istnienia. Tak si\u0119 niefortunnie z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce jubileusz \u201eu\u015bwietnili\u201d ameryka\u0144scy lotnicy, kt\u00f3rzy 14 lutego omy\u0142kowo wzi\u0105wszy Prag\u0119 za Drezno zbombardowali miasto, dokonuj\u0105c przy okazji powa\u017cnych szk\u00f3d na stadionie. Jedna z bomb spad\u0142a bezpo\u015brednio na boisko. I cho\u0107 szkody usuni\u0119to zadziwiaj\u0105co szybko i sprawnie, zdarzenie to mo\u017cna uzna\u0107 za symboliczny akt zako\u0144czenia okresu okupacyjnego w historii klubu.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 mo\u017ce warto jeszcze odnotowa\u0107, \u017ce ostatni \u201eokupacyjny\u201d mecz Klokani rozegrali 1 maja tego\u017c roku wygrywaj\u0105c 1:0 z SK Vr\u0161ovice, a pierwszy po wyzwoleniu ju\u017c 20 maja przeciwko Viktorii Vinohrady, r\u00f3wnie\u017c zako\u0144czony zwyci\u0119stwem, w stosunku 8-3. W mi\u0119dzyczasie w Pradze wybuch\u0142o powstanie. Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 wi\u0119c w nieca\u0142e trzy tygodnie. Albo raczej wszystko i nic. Z perspektywy polskiego czytelnika, a ju\u017c warszawiaka w szczeg\u00f3lno\u015bci mo\u017ce to budzi\u0107 pewn\u0105 konfuzj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Czeska kolej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po wojnie Czechos\u0142owacja jako ponownie zjednoczone pa\u0144stwo znalaz\u0142a si\u0119 w radzieckiej strefie wp\u0142yw\u00f3w. Podobnie jak w innych krajach zza \u017celaznej kurtyny (cho\u0107 poj\u0119cie to wejdzie do u\u017cytku nieco p\u00f3\u017aniej), w latach 45-48 trwa tam proces zagarniania i konsolidacji w\u0142adzy przez komunist\u00f3w. Przedwojenny prezydent Edvard Bene\u0161, kt\u00f3ry wr\u00f3ci\u0142 do kraju i po raz drugi zosta\u0142 wybrany na urz\u0105d, sk\u0142ada go w 1948 roku po inspirowanym z Moskwy a dokonanym r\u0119kami Klementa Gottwalda i jego towarzyszy zamachu stanu. Niepodzielne stery rz\u0105d\u00f3w przejmuje Komunistyczna Partia Czechos\u0142owacji. Uosabiana przez Bene\u0161a demokracja zn\u00f3w \u2013 jak w 38 roku – ponios\u0142a druzgocz\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Tymczasem klub, kt\u00f3ry po zako\u0144czeniu niemieckiej okupacji wr\u00f3ci\u0142 do tradycyjnej nazwy Bohemians, zosta\u0142 jak wszystkie inne sportowe stowarzyszenia w\u0142\u0105czony do Soko\u0142a, czyli og\u00f3lnokrajowej organizacji krzewi\u0105cej kultur\u0119 fizyczn\u0105. Ta pot\u0119\u017cna przed wojn\u0105 struktura, rozwi\u0105zana w czasach Protektoratu, teraz po ideowym rebrandingu ma s\u0142u\u017cy\u0107 komunistom za przybud\u00f3wk\u0119. Sok\u00f3\u0142 zostaje dodany do oficjalnej nazwy klubu.<\/p>\n\n\n\n

Jednak ju\u017c w 1949 roku ponownie si\u0119 on przemianowuje na ZSJ \u017delezni\u010d\u00e1\u0159i Bohemians. \u017delezni\u010d\u00e1\u0159i czyli Kolejarze. A zaledwie rok p\u00f3\u017aniej znikaj\u0105 Bohemians i zostaj\u0105 sami Kolejarze. Pe\u0142na nazwa brzmi Zak\u0142adowe Jednostki Sokolskie Kolejarze Praga. Niestety Kolejarze po raz drugi w historii zlatuj\u0105 z ligi.<\/p>\n\n\n\n

Zanim to jednak nast\u0105pi\u0142o, a nawet zanim sko\u0144czy\u0142a si\u0119 prezydentura <\/strong>Bene\u0161a, Klokani odbyli kilka udanych wyjazd\u00f3w zagranicznych, podczas kt\u00f3rych \u2013 jak za dawnych czas\u00f3w \u2013 reprezentowali czechos\u0142owackie pi\u0142karstwo we Francji, w Szwecji, Norwegii, Belgii, Jugos\u0142awii, a nawet w Afryce P\u00f3\u0142nocnej. <\/p>\n\n\n\n

W 1947 roku czynili honory gospodarza podczas odbywaj\u0105cej si\u0119 w Pradze pierwszej edycji \u015awiatowego Festiwalu M\u0142odzie\u017cy i Student\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Stalingrad w Pradze<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce nast\u0105pi\u0142a kolejna zmiana. W latach 1951-53 klub nosi\u0142 nazw\u0119 ZSJ \u010cKD Stalingrad, a nast\u0119pnie do 1962 roku TJ Spartak Praga Stalingrad.<\/p>\n\n\n\n

Tak pisze o tym okresie w pracy magisterskiej po\u015bwi\u0119conej Bohemians niejaki Lubo\u0161 Ku\u010dera z Uniwersytetu Karola w Pradze:<\/p>\n\n\n\n

\u201eW drugiej lidze w 1951 roku nast\u0105pi\u0142o kilka zmian. Na boisku \u017cu\u017clowym po\u0142o\u017cono traw\u0119, a klub ponownie zmieni\u0142 nazw\u0119. Zawodnicy sami rozwa\u017cali przej\u015bcie klubu do jednostki wychowania fizycznego najwi\u0119kszego praskiego zak\u0142adu przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego elektrotechnicznego \u2013 Kolbenky z Vyso\u010dan, kt\u00f3ry nosi\u0142 w\u00f3wczas nazw\u0119 Stalingrad. Zmiana zosta\u0142a zatwierdzona i klub rozpocz\u0105\u0142 nowy sezon jako Spartak Stalingrad, poniewa\u017c wszystkie kluby z tej ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u nazywa\u0142y si\u0119 Spartak. Spadek z ligi przyni\u00f3s\u0142 r\u00f3wnie\u017c odej\u015bcie kilku zawodnik\u00f3w \u2013 Pe\u0161ek odszed\u0142 do Sparty, Pavlis i Dvo\u0159\u00e1k do Dukli (w\u00f3wczas ATK), a Charouzd wybra\u0142 hokej.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

W latach 50-tych klub \u201ekursuje\u201d mi\u0119dzy pierwsz\u0105 a drug\u0105 lig\u0105. Na ni\u017cszym szczeblu rozgrywkowym spotyka si\u0119 z prze\u017cywaj\u0105cym r\u00f3wnie trudne chwile praskim Dynamem. Czyli Slavi\u0105. Sytuacja stabilizuje si\u0119 dopiero pod koniec dekady, gdy zaordynowana przez trenera Ji\u0159\u00edego Rub\u00e1\u0161a przebudowa zespo\u0142u zaczyna przynosi\u0107 pierwsze efekty. Jego trzon stanowi\u0105 zawodnicy odrzuceni wcze\u015bniej przez Slavi\u0119 i Spart\u0119. Niechciani gdzie indziej, graj\u0105 w barwach ekipy z Vr\u0161ovic przyjemn\u0105 dla oka pi\u0142k\u0119. Podobno nawet kibice obu dru\u017cyn spod znaku tzw. \u201eWielkiego S\u201d przychodzili na \u010eol\u00ed\u010dkek by ich ogl\u0105da\u0107. <\/p>\n\n\n\n

W 1962 roku Klokani pozbywaj\u0105 si\u0119 Stalingradu z nazwy i przemianowuj\u0105 na TJ \u010cKD Praga. \u010cKD, czyli pot\u0119\u017cny kombinat zajmuj\u0105cy si\u0119 m.in. produkcj\u0105 tramwaj\u00f3w i lokomotyw w czasie wojny wytwarza\u0142 dla Niemc\u00f3w czo\u0142gi. Jednak cokolwiek by nie zje\u017cd\u017ca\u0142o z ta\u015bm produkcyjnych niezmienne pozostawa\u0142o jedno. Pi\u0142karze wci\u0105\u017c dostarczali robotnikom rozrywki. Dla jednych i drugich klub by\u0142 po prostu Bohemk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czechos\u0142owacka pi\u0142ka prze\u017cywa\u0142a w\u00f3wczas swe wielkie chwile. Na mistrzostwach \u015bwiata w Chile reprezentacja dotar\u0142a do naj\u015bci\u015blejszego fina\u0142u. Dopiero w nim musia\u0142a uzna\u0107 wy\u017cszo\u015b\u0107 broni\u0105cej tytu\u0142u Brazylii. Najja\u015bniej \u015bwiec\u0105c\u0105 gwiazd\u0105 dru\u017cyny by\u0142 Jan Masopust z Dukli. Sama Dukla jednak, cho\u0107 w\u00f3wczas bardzo mocna, zajmowa\u0142a w hierarchii kibicowskich sympatii w Pradze dopiero pi\u0105te miejsce. Sytuowa\u0142a si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem daleko za Spart\u0105, Slavi\u0105, Viktori\u0105 \u017di\u017ekov i Bohemians. Mo\u017ce dlatego, \u017ce jako jedyna powsta\u0142a po wojnie i by\u0142a jawnie wspierana przez w\u0142adze. Ze szczeg\u00f3ln\u0105 niech\u0119ci\u0105 spotyka\u0142a si\u0119 stosowana przez ni\u0105 praktyka podbierania konkurentom wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 pi\u0142karzy pod pretekstem powo\u0142a\u0144 do wojska. <\/p>\n\n\n\n

W ostatniej kolejce sezonu 1962\/63 \u010cKD Praga pokonuj\u0105c w derbach Dynamo Praga przyczynia si\u0119 do spadku rywali z najwy\u017cszej klasy rozgrywkowej. T\u0142umacz\u0105c to na nasze Bohemians spu\u015bcili do drugiej ligi Slavi\u0119. Zaledwie rok p\u00f3\u017aniej dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci tak niemi\u0142o potraktowanych s\u0105siad\u00f3w, kt\u00f3rzy wypo\u017cyczyli Zielonobia\u0142ym sw\u00f3j stadion, pad\u0142 historyczny rekord frekwencji na \u201edomowym\u201d meczu Bohemians. Czterdzie\u015bci tysi\u0119cy kibic\u00f3w oklaskiwa\u0142o ich rywalizacj\u0119 ze Spartakiem Sokolovo. Czyli ze Spart\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Jubileuszowy rok 1965 (60-lecie klubu) zosta\u0142 uczczony\u2026 Spadkiem do drugiej ligi. Tym bardziej przykre, \u017ce zbieg\u0142o to si\u0119 akurat w czasie z przywr\u00f3ceniem Zielonobia\u0142ym ich tradycyjnej nazwy. To znaczy niezupe\u0142nie tradycyjnej, faktem jest jednak, \u017ce jej angloj\u0119zyczny cz\u0142on zn\u00f3w zacz\u0105\u0142 by\u0107 oficjalnie stosowany. Z lig\u0105 \u017cegnali si\u0119 jako TJ Bohemians \u010cKD Praga.<\/p>\n\n\n\n

W tej sytuacji zapewne niewielkim pocieszeniem by\u0142 list gratulacyjny, kt\u00f3ry z okazji 60-lecia przys\u0142a\u0142 do klubu sam Pele.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych sezonach Klokani naprzemiennie awansuj\u0105 i spadaj\u0105. Gdy ju\u017c wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wygrzebuj\u0105 si\u0119 z do\u0142ka, ponownie w niego wpadali. No c\u00f3\u017c. Jak \u015bpiewa\u0142 Karel Gott: C’est La Vie. Takie jest \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Narodziny gwiazdy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

24 marca 1968 roku. Bohemians graj\u0105 na wyje\u017adzie z Teplicami. Na pierwszy rzut oka zwyk\u0142y ligowy mecz jakich wiele. A jednak niezupe\u0142nie. Tego dnia zadebiutowa\u0142 bowiem w dru\u017cynie 19-letni Antonin Panenka. W przysz\u0142o\u015bci jedna z legend \u015bwiatowego futbolu. Wykonawca prawdopodobnie najs\u0142ynniejszego rzutu karnego w historii. Jego gr\u0119 opart\u0105 na wspania\u0142ych umiej\u0119tno\u015bciach technicznych b\u0119dzie si\u0119 na \u010eol\u00ed\u010dku podziwia\u0107przez d\u0142ugie trzyna\u015bcie lat. Fenomen, kt\u00f3ry dzi\u015b nie mia\u0142by prawa zaistnie\u0107. Owszem, rynek transferowy wygl\u0105da\u0142 w\u00f3wczas diametralnie inaczej ni\u017c obecnie, pi\u0142karzom zza \u017celaznej kurtyny o wiele trudniej by\u0142o wyjecha\u0107 na zach\u00f3d, w sk\u0142adach r\u00f3\u017cnych Dynam, Gwiazd czy G\u00f3rnik\u00f3w biega\u0142o wielu zawodnik\u00f3w, kt\u00f3rych ch\u0119tnie widzia\u0142yby u siebie Reale i Barcelony, musia\u0142y jednak obej\u015b\u0107 si\u0119 smakiem, bo takie a nie inne by\u0142y realia polityczne. W tym sensie przypadek Panenki nie by\u0142 ani odosobniony, ani tym bardziej wyj\u0105tkowy. Gdy owe bariery znikn\u0119\u0142y, a pi\u0142ka no\u017cna si\u0119 skomercjalizowa\u0142a takie przywi\u0105zanie do barw klubowym sta\u0142o si\u0119 czym\u015b wr\u0119cz niespotykanym. Dlatego Panenka, kt\u00f3ry przecie\u017c nawet je\u015bli nie do Realu, m\u00f3g\u0142 z poca\u0142owaniem r\u0119ki i\u015b\u0107 do Sparty, Slavii czy Dukli, zd\u0105\u017cy\u0142 sobie zbudowa\u0107 na \u010eol\u00ed\u010dku pomnik. By\u0107 mo\u017ce to przypadek, ale gdy wreszcie opu\u015bci\u0142 Bohemians, przez pi\u0119\u0107 sezon\u00f3w gra\u0142 dla Rapidu Wiede\u0144, kt\u00f3rego barwy s\u0105\u2026 Zielono-bia\u0142e. <\/p>\n\n\n\n

Praska Wiosna<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak spo\u0142ecze\u0144stwa ca\u0142ego obozu ludowej demokracji, tak\u017ce w Czechos\u0142owacji ludzie szybko si\u0119 zorientowali czym owa demokracja jest w istocie. I czym jest budowany przy ich udziale system powszechnej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci. Wielu, by\u0107 mo\u017ce nawet pocz\u0105tkowych entuzjast\u00f3w, nieuchronnie zacz\u0119\u0142o zadawa\u0107 fundamentalne pytanie: jak zachwyca, skoro nie zachwyca? To znaczy niekoniecznie brzmi\u0105ce dok\u0142adnie w ten spos\u00f3b, bo w\u0142asnych Gombrowicz\u00f3w mieli tam na p\u0119czki, ale sens pytania pozostawa\u0142 niezmienny. <\/p>\n\n\n\n

Z odpowiedzi\u0105 przyjecha\u0142y czo\u0142gi. W obronie zdobyczy socjalizmu.<\/p>\n\n\n\n

Szacuje si\u0119, \u017ce w wyniku podj\u0119tej w sierpniu 1968 roku interwencji wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego w Czechos\u0142owacji straci\u0142o \u017cycie 108 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

I na d\u0142ugo przestano zadawa\u0107 pytania.<\/p>\n\n\n\n

Komuni\u015bci utrzymali si\u0119 u w\u0142adzy przez kolejne 21 lat. A\u017c do tzw. Aksamitnej Rewolucji. A p\u00f3\u017aniej Czesi i S\u0142owacy si\u0119 rozwiedli. W zgodzie. Jak ma\u0142\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re cho\u0107 nie chce ju\u017c by\u0107 razem, pozostaje w dobrych stosunkach. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Inwazja wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego na Czechos\u0142owacj\u0119 w 1968 roku brutalnie rozprawi\u0142a si\u0119 z mrzonkami o \u201esocjalizmie z ludzk\u0105 twarz\u0105\u201d. Fot: AKG, \u017ar\u00f3d\u0142o: polityka.pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Lata siedemdziesi\u0105te<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po licznych niepowodzeniach Klokanom uda\u0142o si\u0119 w ko\u0144cu ustabilizowa\u0107 sytuacj\u0119 i w 1973 roku wr\u00f3cili do pierwszej ligi. W sezonie inauguruj\u0105cym ponowny pobyt w elicie dbali g\u0142\u00f3wnie o to, aby uchroni\u0107 si\u0119 przed spadkiem, ale ju\u017c w kolejnym zaj\u0119li w ligowej tabeli trzecie miejsce dzi\u0119ki czemu po raz pierwszy w siedemdziesi\u0119cioletniej historii klubu awansowali do Pucharu UEFA. Niestety w spos\u00f3b typowy dla swych okr\u0105g\u0142ych rocznic i t\u0119 uczcili niekonwencjonalnie. Cho\u0107 wywalczyli wspomnian\u0105 promocj\u0119 do puchar\u00f3w, to zamiast zdoby\u0107 historyczne wicemistrzostwo, dali si\u0119 zepchn\u0105\u0107 na trzecie miejsce, ulegaj\u0105c w ostatnim meczu 0-5 Trzy\u0144cowi, kt\u00f3ry w ko\u0144cowym rozrachunku dzi\u0119ki lepszej r\u00f3\u017cnicy bramek pozosta\u0142 w lidze kosztem Sparty. Po raz kolejny wi\u0119c Bohemians maczali palce w degradacji lokalnych rywali. Tym razem w ewidentnie niehonorowy spos\u00f3b. <\/p>\n\n\n\n

Oficjalne obchody \u015bwi\u0119ta uczczono turniejem z udzia\u0142em Torpedo Moskwa i G\u00f3rnika Zabrze.<\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142a pi\u0142karska dekada zosta\u0142a jednak w powszechnym odbiorze zdominowana przez jedno wydarzenie. Tryumf reprezentacji w Mistrzostwach Europy w 1976 roku. Tryumf, w kt\u00f3rym kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 gwiazdor Zielonobia\u0142ych Antonin Panenka. Niekonwencjonalny spos\u00f3b wykonania przez niego decyduj\u0105cego karnego w fina\u0142owym konkursie jedenastek przeciwko reprezentacji RFN, znajduj\u0105cy zreszt\u0105 w przysz\u0142o\u015bci liczne grono na\u015bladowc\u00f3w (w razie niepowodzenia niechybnie staj\u0105cych si\u0119 obiektem kpin i szyderstwa), a polegaj\u0105cy na zmyleniu bramkarza delikatnym podci\u0119ciem pi\u0142ki, przeszed\u0142 do historii futbolu i okre\u015blany jest od tej pory mianem \u201ePanenki\u201d. Nietuzinkowo\u015b\u0107 owa, wyra\u017caj\u0105ca jak mo\u017cna przypuszcza\u0107 cechy charakteru egzekutora, jego fantazj\u0119 i niespotykan\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do ryzyka, gdy\u017c zdecydowa\u0107 si\u0119 na tak nieszablonowe zagranie w chwili, gdy znaczna cz\u0119\u015b\u0107 kontynentu wstrzymuje oddech, gdy rozstrzygaj\u0105 si\u0119 sprawy o donios\u0142o\u015bci wr\u0119cz metafizycznej, a naprzeciwko staje najlepszy bramkarz globu Sepp Maier, przez co i analogie historyczne si\u0119 uprawniaj\u0105, to co\u015b ca\u0142kowicie innego ni\u017c uczynienie tego w meczu \u201eo pietruszk\u0119\u201d. A wi\u0119c tak, \u015bmia\u0142o mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce niekonwencjonalno\u015b\u0107 poczyna\u0144 Antonina Panenki graniczy\u0142a tego wieczoru z szale\u0144stwem. Wielu innych na jego miejscu pod wp\u0142ywem stresu \u201ezamkn\u0119\u0142oby oczy\u201d i po prostu stara\u0142oby si\u0119 trafi\u0107. Lecz nie on. On postawi\u0142 na finezj\u0119. Gdyby mu si\u0119 nie uda\u0142o zosta\u0142by po\u015bmiewiskiem na europejsk\u0105 skal\u0119. Reszta dru\u017cyny zapewne jeszcze na boisku by go rozszarpa\u0142a. Ale si\u0119 uda\u0142o. I dzi\u0119ki temu jednemu kopni\u0119ciu pi\u0142ki przeszed\u0142 do legendy. Cho\u0107 oczywi\u015bcie takie stawianie sprawy jest dla niego krzywdz\u0105ce. By\u0142 bowiem graczem o wybitnych umiej\u0119tno\u015bciach. A sprowadzanie ich do pojedynczego, najbardziej nawet spektakularnego zagrania nie ma sensu. Z drugiej strony w pi\u0142ce no\u017cnej jak w \u017cyciu. Pami\u0119ta si\u0119 momenty.<\/p>\n\n\n\n

\n