{"id":1826,"date":"2026-01-23T21:23:02","date_gmt":"2026-01-23T20:23:02","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturagry.pl\/?p=1826"},"modified":"2026-03-15T09:33:18","modified_gmt":"2026-03-15T08:33:18","slug":"kokaina-i-futbol-dwa-smiercionosne-zywioly-kolumbii-czesc-ii-klatwa-macondo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/2026\/01\/23\/kokaina-i-futbol-dwa-smiercionosne-zywioly-kolumbii-czesc-ii-klatwa-macondo\/","title":{"rendered":"Kokaina i futbol. Dwa \u015bmierciono\u015bne \u017cywio\u0142y Kolumbii. Cz\u0119\u015b\u0107 II: Kl\u0105twa Macondo."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201eJosemu Arcadiowi Buendii przy\u015bni\u0142o si\u0119 tej nocy, \u017ce na miejscu obozu wznosi si\u0119 gwarne miasto, w kt\u00f3rym domy maj\u0105 \u015bciany z luster. Zapyta\u0142 co to za miasto i w odpowiedzi wymieniono nazw\u0119, kt\u00f3rej nigdy przedtem nie s\u0142ysza\u0142, i kt\u00f3ra nic nie oznacza\u0142a, a jednak tej nocy we \u015bnie przybra\u0142a d\u017awi\u0119k magicznego zakl\u0119cia: Macondo. Nazajutrz przekona\u0142 swoich ludzi, \u017ce nigdy nie znajd\u0105 morza. Kaza\u0142 im wyci\u0105\u0107 drzewa, \u017ceby w najch\u0142odniejszym miejscu nad rzek\u0105 utworzy\u0107 polan\u0119, i tu za\u0142o\u017cyli osad\u0119.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Gabriel Garcia Marquez &#8211; \u201eSto lat samotno\u015bci\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Scena druga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<iframe data-testid=\"embed-iframe\" style=\"border-radius:12px\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/episode\/043jd7xVicqAGzdfEHvELA?utm_source=generator&#038;theme=0\" width=\"100%\" height=\"152\" frameBorder=\"0\" allowfullscreen=\"\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" loading=\"lazy\"><\/iframe>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest kr\u00f3tko przed p\u00f3\u0142noc\u0105. Dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn zmierza w kierunku restauracji Sorpresa w centrum Medellin. To zaledwie kilka krok\u00f3w od hotelu, w kt\u00f3rym si\u0119 zatrzymali, wi\u0119c najpro\u015bciej jest si\u0119 tam dosta\u0107 na piechot\u0119. Gdy taks\u00f3wka przywioz\u0142a ich z pracy &#8211; a obaj s\u0105 pi\u0142karskimi s\u0119dziami i tego wieczoru uczestniczyli w spotkaniu czo\u0142owych kolumbijskich dru\u017cyn, miejscowego Deportivo Independiente z Americ\u0105 Cali &#8211; kuchnia w hotelowej restauracji by\u0142a ju\u017c zamkni\u0119ta. Dlatego wypili w barze po drinku i udali si\u0119 na kolacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obu towarzyszy\u0142o tego dnia ogromne napi\u0119cie. Zainfekowa\u0142o ich my\u015bli na d\u0142ugo przed meczem, a p\u00f3\u017aniej z ka\u017cd\u0105 godzin\u0105 jedynie narasta\u0142o, osi\u0105gaj\u0105c punkt kulminacyjny r\u00f3wno z pierwszym gwizdkiem. Teraz, po szybkim drinku w barze m\u0119\u017cczy\u017ani mogli si\u0119 wreszcie odpr\u0119\u017cy\u0107. Ich stan ducha nie wynika\u0142 jednak z temperatury spotkania, gdy\u017c na boisku niewiele si\u0119 dzia\u0142o i zako\u0144czy\u0142o si\u0119 ono bezbramkowym remisem, ile raczej z tego co si\u0119 nie wydarzy\u0142o. Oby\u0142o si\u0119 bowiem bez niejednoznacznych, spornych sytuacji przy kt\u00f3rych musieliby podejmowa\u0107 kontrowersyjne decyzje. W jedn\u0105 lub drug\u0105 stron\u0119. Minimalnych spalonych, upadk\u00f3w w polu karnym, brutalnych fauli kwalifikuj\u0105cych si\u0119 do pokazania czerwonej kartki. Czego obaj najbardziej si\u0119 obawiali. I za wszelk\u0105 cen\u0119 pragn\u0119li unikn\u0105\u0107. Zwa\u017cywszy na zaciek\u0142\u0105 rywalizacj\u0119 obu zespo\u0142\u00f3w b\u0119d\u0105cych w\u0142asno\u015bci\u0105 karteli narkotykowych, oraz okoliczno\u015bci towarzysz\u0105ce ich poprzedniemu pojedynkowi, by\u0142a to wyj\u0105tkowo szcz\u0119\u015bliwa okoliczno\u015b\u0107. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ca\u0142ej obsadzie s\u0119dziowskiej spad\u0142 z serca ci\u0119\u017cki g\u0142az.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u015b obaj m\u0119\u017cczy\u017ani byli liniowymi. Jednak trzy tygodnie wcze\u015bniej, kiedy dru\u017cyny te mierzy\u0142y si\u0119 w Cali, jeden z nich \u2013 Alvaro Ortega prowadzi\u0142 zawody jako s\u0119dzia g\u0142\u00f3wny. I to na nim skupi\u0142y si\u0119 z\u0142e emocje ludzi ogl\u0105daj\u0105cych to spotkanie. Czy raczej emocje z\u0142ych ludzi \u017cywo zainteresowanych wynikiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u00f3wczas to, w 89 minucie, zaledwie kilka chwil przed ko\u0144cowym gwizdkiem, przy prowadzeniu gospodarzy 3-2, Ortega podj\u0105\u0142 kontrowersyjn\u0105 decyzj\u0119 o nieuznaniu gola daj\u0105cego Deportivo wyr\u00f3wnanie, odgwizduj\u0105c nieczyste zagranie w ofensywie. Decyzja ta rozsierdzi\u0142a ogl\u0105daj\u0105cego mecz w telewizji Pablo Escobara. I sprowadzi\u0142a na arbitra jego gniew. Baron narkotykowy uzna\u0142, \u017ce Ortega zosta\u0142 przekupiony przez konkurencyjny kartel z Cali. A wiadomo czym grozi\u0142 \u00f3w gniew. Roznios\u0142a si\u0119 pog\u0142oska, \u017ce m\u0142ody, zaledwie 32-letni s\u0119dzia wdepn\u0105\u0142 w powa\u017cne k\u0142opoty. I \u017ce zapad\u0142 na niego wyrok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlaczego wi\u0119c zdecydowa\u0142 si\u0119 pojecha\u0107 do jaskini lwa i prowadzi\u0107 kolejne spotkanie tych zespo\u0142\u00f3w? David Arrowsmith w ksi\u0105\u017cce \u201eNarcoball. Futbol, kartele i \u015bmier\u0107 w Kolumbii Pablo Escobara\u201d twierdzi, \u017ce Jesus Diaz &#8211; partner z obsady s\u0119dziowskiej i przyjaciel Ortegi, pr\u00f3bowa\u0142 go przekona\u0107 by nie igra\u0142 z ogniem i zrezygnowa\u0142 z wyjazdu do Medellin. Z innych \u017ar\u00f3de\u0142 dowiadujemy si\u0119, \u017ce m\u0142ody s\u0119dzia by\u0142 sk\u0142onny pos\u0142ucha\u0107 rady i poprosi\u0142 w\u0142adze ligi o wyznaczenie do prowadzenia meczu kogo\u015b innego, jednak decydenci z Dimayor (Major Division of Colombian Football) odm\u00f3wili. B\u0119d\u0105cemu u progu kariery arbitrowi nie pozosta\u0142o wi\u0119c nic innego jak podj\u0105\u0107 wyzwanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy m\u0119\u017cczy\u017ani ju\u017c niemal pokonali ten kawa\u0142ek drogi, kt\u00f3ry dzieli\u0142 ich od restauracji, us\u0142yszeli za plecami czyj\u015b szybki krok. Ortega odwr\u00f3ci\u0142 g\u0142ow\u0119 i instynktownie rzuci\u0142 si\u0119 do ucieczki. Napastnik z automatyczn\u0105 broni\u0105 w r\u0119ku min\u0105\u0142 zszokowanego Diaza ca\u0142kowicie ignoruj\u0105c jego obecno\u015b\u0107. Nast\u0119pnie wymierzy\u0142 i wystrzeli\u0142 w kierunku Ortegi. Pierwszy pocisk trafi\u0142 ofiar\u0119 w nog\u0119 i powali\u0142 na ziemi\u0119. Dziewi\u0119\u0107 kolejnych zamieni\u0142o t\u0119 scen\u0119 w brutaln\u0105 egzekucj\u0119. Tocz\u0105cy wojn\u0119 z ca\u0142ym \u015bwiatem Pablo Escobar m\u00f3g\u0142 odhaczy\u0107 kolejn\u0105 pozycj\u0119 na d\u0142ugiej li\u015bcie ludzi, kt\u00f3rzy z jakich\u015b powod\u00f3w zale\u017ali mu za sk\u00f3r\u0119. I podpisali na siebie wyrok. W odr\u00f3\u017cnieniu od anonimowych, przypadkowych ofiar zleconych przez niego zamach\u00f3w, m\u0142ody s\u0119dzia mia\u0142 przynajmniej znane mu nazwisko. I twarz. Wielu innych by\u0142o dla niego po prostu szar\u0105 bezimienn\u0105 mas\u0105, efektem ubocznym tocz\u0105cej si\u0119 walki o zachowanie wp\u0142yw\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wydarzenia te mia\u0142y miejsce 15 listopada 1989 roku. Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej kolumbijska federacja podj\u0119\u0142a bezprecedensow\u0105 decyzj\u0119 o zawieszeniu rozgrywek. By\u0142 to jedyny jak dotychczas sezon, w kt\u00f3rym nie wy\u0142oniono ich zwyci\u0119zcy. Jednak niejedyny przypadek zawieszenia ligi w samych tylko latach 80-tych. Poprzednim razem, cztery lata wcze\u015bniej r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0142a si\u0119 do tego dzia\u0142alno\u015b\u0107 karteli. Tyle, \u017ce w\u00f3wczas to nie federacja podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o nierozgrywaniu mecz\u00f3w. A w\u0142a\u015bnie kartele, kt\u00f3re nakaza\u0142y nale\u017c\u0105cym do siebie klubom og\u0142osi\u0107 strajk. Jak to uj\u0105\u0142 w swej ksi\u0105\u017cce Arrowsmith:&nbsp;<em>\u201eEscobar liczy\u0142, \u017ce we\u017amie pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105 na zak\u0142adnika\u201d.<\/em>&nbsp;I dzi\u0119ki temu zmusi kolumbijskie w\u0142adze do wypowiedzenia umowy ekstradycyjnej z USA. Co by\u0142o &#8211; jak pami\u0119tamy \u2013 jego idee fixe. Jego \u015awi\u0119tym Graalem. Spraw\u0105, dla kt\u00f3rej by\u0142 got\u00f3w po\u015bwi\u0119ci\u0107 wszystko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Decyzj\u0119 o strajku podj\u0119to podczas nadzwyczajnego zjazdu w\u0142adz kolumbijskich karteli w jednej z posiad\u0142o\u015bci Escobara. A by\u0142 to jeszcze czas, w kt\u00f3rym te organizacje ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y, nie polowa\u0142y na swoich ludzi i nie podk\u0142ada\u0142y sobie wzajemnie bomb, jedynym za\u015b polem rywalizacji mi\u0119dzy nimi by\u0142a pi\u0142ka no\u017cna.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyobra\u017amy sobie t\u0119 scen\u0119 jakby \u017cywcem wyj\u0119t\u0105 z \u201eOjca Chrzestnego\u201d, gdy Escobar siedzi naprzeciwko braci Rodriguez Orejuela w\u0142adaj\u0105cych Americ\u0105 Cali, Jose Gonzalo Rodrigueza Gachy nazywanego \u201eEl Mexicano\u201d, kt\u00f3rego oczkiem w g\u0142owie byli Millonarios Bogota, czy swego brata Roberto kibicuj\u0105cego od dziecka Deportivo Independiente Medellin i na tyle oddanego temu klubowi, \u017ce przekona\u0142 Pabla by w niego zainwestowa\u0107 i po\u015brednio w\u0142\u0105czy\u0107 do ich holdingu, mimo, \u017ce boss ca\u0142ym sercem by\u0142 za Atletico Nacional z rodzinnego miasta, stanowi\u0105cym zreszt\u0105 w strukturze kartelu per\u0142\u0119 w koronie oraz obiekt spe\u0142nionych marze\u0144 o posiadaniu czego\u015b co kocha si\u0119 uczuciem tak szczerym i prawdziwym, \u017ce o jego wyga\u015bni\u0119ciu mo\u017ce przes\u0105dzi\u0107 jedynie \u015bmier\u0107. A przy okazji \u015bwietnie si\u0119 na tym zarabia, bo kluby pi\u0142karskie s\u0142u\u017cy\u0142y tym wszystkim ludziom za pralnie pieni\u0119dzy. Pomy\u015blmy tylko: co tydzie\u0144, co dwa, na zarz\u0105dzanych przez nich stadionach zjawia\u0142o si\u0119 po kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy widz\u00f3w.&nbsp;&nbsp;A za bilety p\u0142acili got\u00f3wk\u0105. Do tego transfery zawodnik\u00f3w, kontrakty, menad\u017cerskie prowizje\u2026 Dziesi\u0105tki, a mo\u017ce i setki sposob\u00f3w na zalegalizowanie brudnej forsy z narkotyk\u00f3w. Wi\u0119c mi\u0142o\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci\u0105, lecz nie zapominajmy o interesach. I sprawach, o kt\u00f3rych maj\u0105 obradowa\u0107. Niczym bohaterowie epickiego dzie\u0142a Mario Puzo. Zamie\u0144my zatem nazwiska Corleone, Tattaglia czy Barzini na te wymienione wy\u017cej, a otrzymamy jego kolumbijsk\u0105 wersj\u0119, tyle, \u017ce osadzon\u0105 w rzeczywisto\u015bci. A poniewa\u017c to Ameryka \u0141aci\u0144ska, nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 pi\u0142ki no\u017cnej. Stanowi ona wr\u0119cz zasadniczy pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego ludzie ci si\u0119 spotkali.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1979 roku, kiedy Escobar startowa\u0142 do kariery politycznej i poszerza\u0142 swoje wp\u0142ywy w rozkochanym w futbolu Medellin, kilkaset kilometr\u00f3w stamt\u0105d, w le\u017c\u0105cym bli\u017cej oceanu Cali, bracia Gilberto i Miguel Rodriguez Orejuela buduj\u0105cy tak jak i on pot\u0119g\u0119 swej organizacji na kokainie, zainwestowali w miejscow\u0105 dru\u017cyn\u0119 pi\u0142karsk\u0105. Ich wyb\u00f3r nie pad\u0142 jednak na lokalnego potentata &#8211; Deportivo, kt\u00f3re zaledwie rok wcze\u015bniej dotar\u0142o do fina\u0142u Copa Libertadores i szczyci\u0142o si\u0119 najd\u0142u\u017csz\u0105 w kraju histori\u0105, lecz inny klub z Cali, do\u0142uj\u0105c\u0105 i &#8211; jak si\u0119 wydawa\u0142o &#8211; naznaczon\u0105 wieczn\u0105 kl\u0105tw\u0105 Americ\u0119. Bracia Rodriguez byli jednak lud\u017ami pragmatycznymi i twardo st\u0105paj\u0105cymi po ziemi. Nie brali wi\u0119c tych guse\u0142 na powa\u017cnie i ju\u017c w pierwszym sezonie dzi\u0119ki ogromnym pieni\u0105dzom, kt\u00f3rymi dokapitalizowali inwestycj\u0119, mogli cieszy\u0107 si\u0119 z tytu\u0142u mistrzowskiego.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nowi w\u0142a\u015bciciele mieli tym wi\u0119kszy pow\u00f3d do zadowolenia, \u017ce w skomplikowanym (i podlegaj\u0105cym na przestrzeni lat modyfikacjom), charakterystycznym dla kontynentu systemie rozgrywek, w kt\u00f3rym sezon dzieli si\u0119 na kilka faz, America w pasjonuj\u0105cej ko\u0144c\u00f3wce zdystansowa\u0142a lokalnego oponenta, cho\u0107 zgodnie z wspomnian\u0105 kl\u0105tw\u0105 ju\u017c na wieczno\u015b\u0107 mia\u0142a pozostawa\u0107 w jego cieniu. I nigdy nie zatryumfowa\u0107 w lidze. To za\u015b, czy \u2013 jak g\u0142osi\u0142a plotka \u2013 do zrzucenia z siebie przekl\u0119tego fatum wynaj\u0119to inn\u0105 nadprzyrodzon\u0105 si\u0142\u0119 opr\u00f3cz tej wyra\u017canej pieni\u0119dzmi, to ca\u0142kiem odr\u0119bna kwestia. Kibice z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie mieliby nic przeciwko takiemu podw\u00f3jnemu zabezpieczeniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O tym z jakim rozmachem bracia zabrali si\u0119 do rozwijania pi\u0142karskiej odnogi swego imperium niech \u015bwiadczy bajeczna, liczona w milionach dolar\u00f3w oferta jak\u0105 z\u0142o\u017cyli wschodz\u0105cej argenty\u0144skiej gwie\u017adzie \u2013 Diego Maradonie. Znacznie przewy\u017cszaj\u0105ca rekordow\u0105 kwot\u0119 jego transferu do Barcelony dokonanego trzy lata p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gdyby oferta zosta\u0142a przyj\u0119ta, Maradona nie by\u0142by pierwsz\u0105 zagraniczn\u0105 mega-gwiazd\u0105 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w lidze kolumbijskiej. Wcze\u015bniej, jeszcze w latach 50-tych wyst\u0119powa\u0142 w niej sam Alfredo Di Stefano. Spektakularny, cho\u0107 kr\u00f3tkotrwa\u0142y wzlot klubowej pi\u0142ki w tym kraju wspominany przez wielu jako \u201eZ\u0142ota Epoka\u201d lub \u201eEra El Dorado\u201d by\u0142 wynikiem splotu r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci, z konfliktem z FIFA na czele. Ale i m.in. strajkiem trawi\u0105cym s\u0105siednie (no prawie s\u0105siednie) rozgrywki w Argentynie, oraz napi\u0119ciami politycznymi na szczytach w\u0142adzy w Bogocie skutkuj\u0105cymi brutalnym konfliktem spo\u0142ecznym pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami interesu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Og\u00f3lnokrajowa liga pi\u0142karska powsta\u0142a w Kolumbii dopiero w 1948 roku. Jej za\u0142o\u017cenie zbieg\u0142o si\u0119 w czasie z wybuchem tzw. La Violencii (Przemocy), czyli jednego z etap\u00f3w krwawych wojen domowych tocz\u0105cych si\u0119 tam niemal nieprzerwanie przez ca\u0142\u0105 drug\u0105 po\u0142ow\u0119 XX wieku a\u017c do drugiej dekady obecnego stulecia. La Violencia, kt\u00f3r\u0105 zapocz\u0105tkowa\u0142o zab\u00f3jstwo charyzmatycznego liberalno-lewicowego polityka&nbsp;Jorge Eliecera Gaitana, a na jaki\u015b czas po\u0142o\u017cy\u0142 jej tam\u0119 wojskowy zamach stanu genera\u0142a Pinilli z 1953 roku, tak naprawd\u0119 jednak zako\u0144czy\u0142a si\u0119 dopiero cztery lata p\u00f3\u017aniej wraz z powstaniem tzw. Frontu Narodowego, czyli porozumienia dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych, tworz\u0105cych oligopol stronnictw politycznych w kraju \u2013 Partii Konserwatywnej i Partii Liberalnej (to tak jakby dzi\u015b w Polsce PIS i PO podzieli\u0142y si\u0119 w\u0142adz\u0105 nie dopuszczaj\u0105c do udzia\u0142u w niej nikogo innego), poch\u0142on\u0119\u0142a wg r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w mi\u0119dzy 200 a 300 tysi\u0119cy ofiar \u015bmiertelnych, oko\u0142o miliona za\u015b dotkn\u0119\u0142a innymi konsekwencjami (jak fizyczne obra\u017cenia, utrata dobytku czy dachu nad g\u0142ow\u0105). W takim oto krajobrazie najwi\u0119ksze kluby pi\u0142karskie skrzykn\u0119\u0142y si\u0119 bez udzia\u0142u miejscowej federacji i powo\u0142a\u0142y profesjonaln\u0105 lig\u0119 Dimayor. W zdaniu tym kluczowa jest fraza: \u201ebez udzia\u0142u federacji\u201d oraz przymiotnik \u201eprofesjonalna\u201d. Jak nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107 dla zwi\u0105zkowych dzia\u0142aczy zarz\u0105dzaj\u0105cych dotychczas futbolem o charakterze amatorskim, wymykaj\u0105ce si\u0119 spod&nbsp;kontroli rozgrywki zawodowc\u00f3w, kwestionuj\u0105ce pod wieloma wzgl\u0119dami ich przyw\u00f3dztwo, stanowi\u0142y egzystencjalne zagro\u017cenie. I cho\u0107 pocz\u0105tkowo obie strony pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 dogada\u0107, to sp\u00f3r rozogni\u0142 si\u0119 na dobre, gdy rok p\u00f3\u017aniej w\u0142adze ligi odm\u00f3wi\u0142y jej przerwania i zwolnienia zawodnik\u00f3w na odbywaj\u0105ce si\u0119 w Brazylii kontynentalne mistrzostwa.&nbsp;W\u00f3wczas wkroczy\u0142a dotkni\u0119ta do \u017cywego po\u0142udniowoameryka\u0144ska federacja CONMEBOL. A t\u0119 z kolei popar\u0142a FIFA. Wszystko za\u015b podlane zosta\u0142o sosem z \u201eprawdziwych warto\u015bci\u201d, \u201educha amatorskiego sportu\u201d oraz \u201eza\u015blepiaj\u0105cej zawodowc\u00f3w rz\u0105dzy zysku\u201d. Obro\u0144cy ustanowionego przez siebie globalnego porz\u0105dku we w\u0142asnym interesie nie mogli pozwoli\u0107 by koncesjonowanym przez nich \u201eamatorom\u201d wyros\u0142a pod nosem precedensowa i gro\u017ana r\u00f3wnie\u017c z ich punktu widzenia konkurencja. Nie tylko wi\u0119c, nie dali nowemu bytowi b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, ale wr\u0119cz oskar\u017cyli o herezj\u0119, ekskomunikowali i wbijali szpilki w wyobra\u017caj\u0105c\u0105 go laleczk\u0119 voodoo. Oraz hurtem zawieszali zg\u0142aszaj\u0105cych do\u0144 akces zawodnik\u00f3w. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c odm\u00f3wili prawa do istnienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A skoro tak, to i drugiej stronie sporu ca\u0142kiem pu\u015bci\u0142y hamulce. Uwolniona (we w\u0142asnym przekonaniu) od kr\u0119puj\u0105cych j\u0105 mi\u0119dzynarodowych regulacji i szybko zyskuj\u0105ca popularno\u015b\u0107 liga, wspierana dodatkowo przez mo\u017cnych stronnik\u00f3w dostrzegaj\u0105cych ju\u017c w\u00f3wczas korzy\u015bci polityczne p\u0142yn\u0105ce z inwestycji w futbol, sprawi\u0142a, \u017ce nagle pojawi\u0142o si\u0119 w nim mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy. Dzi\u0119ki czemu w Kolumbii p\u0142acono zawodnikom znacznie wi\u0119cej ni\u017c w innych krajach regionu. Ba, wi\u0119cej ni\u017c w jakimkolwiek miejscu na ziemi, z zachodnioeuropejskim epicentrum tego sportu w\u0142\u0105cznie. Po prostu lokalne kluby wypi\u0119\u0142y si\u0119 na FIFA i uzna\u0142y, \u017ce nie musz\u0105 pokrywa\u0107 kwot odst\u0119pnego za pozyskiwanych pi\u0142karzy, a zaoszcz\u0119dzone w ten spos\u00f3b \u015brodki mog\u0105 przeznaczy\u0107 na wynagrodzenia. Wkr\u00f3tce wi\u0119c w Bogocie zjawi\u0142y si\u0119 dwie legendy River Plate &#8211; Adolfo Padernera i Nestor Rossi, by wsp\u00f3lnie z Di Stefano re\u017cyserowa\u0107 w barwach Millonarios ol\u015bniewaj\u0105c\u0105 boiskow\u0105 choreografi\u0119 nazywan\u0105 \u201eNiebieskim Baletem\u201d. Jednak na takie finansowe ekstrawagancje mogli sobie pozwoli\u0107 nie tylko (nomen-omen) Milionerzy. Dla Deportivo Cali ofert\u0119 z Realu Madryt odrzuci\u0142 na przyk\u0142ad Peruwia\u0144czyk Valeriano Lopez, strzelec wyborowy i playboy s\u0142yn\u0105cy z u\u017cywania banknot\u00f3w o wysokich nomina\u0142ach jako bibu\u0142y do skr\u0119cania papieros\u00f3w. Inny klub z Bogoty, Santa Fe (i to ju\u017c by\u0142 prawdziwy szok) wyci\u0105gn\u0105\u0142 z ligi angielskiej reprezentacyjnego obro\u0144c\u0119 Neila Franklina i dw\u00f3ch skrzyd\u0142owych &#8211; George\u2019a Mountforda ze Stoke i Charlie\u2019go Mittena z Manchesteru United. Opuszczaj\u0105c deszczowe Stoke (cho\u0107 nie wiemy czy by\u0142o to w \u201eponiedzia\u0142kowy wiecz\u00f3r\u201d) Franklin powiedzia\u0142 prasie:&nbsp;<em>\u201eB\u0119dzie nam tam lepiej&nbsp;<\/em>(w Kolumbii &#8211; przyp. autora)<em>&nbsp;ni\u017c jakiemukolwiek pi\u0142karzowi na \u015bwiecie\u201d.&nbsp;<\/em>Zapewne mia\u0142 na my\u015bli g\u0142\u00f3wnie kwestie finansowe. Og\u00f3\u0142em w \u201eErze El Dorado\u201d do tamtejszych zespo\u0142\u00f3w \u015bci\u0105gni\u0119to oko\u0142o trzystu obcokrajowc\u00f3w, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowili Argenty\u0144czycy i Urugwajczycy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak spektakularny wzlot Dimayor zako\u0144czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie szybkim upadkiem. Ostatecznie ugi\u0119to si\u0119 pod naciskiem FIFA, w czym mia\u0142 sw\u00f3j udzia\u0142 szlaban postawiony kolumbijskim zespo\u0142om na wyst\u0119py mi\u0119dzynarodowe, w tym start reprezentacji w mistrzostwach \u015bwiata, kt\u00f3re w 1954 roku mia\u0142y si\u0119 odby\u0107 w\u2026 Szwajcarii, a tak\u017ce rosn\u0105ca w krajach Ameryki Po\u0142udniowej frustracja z powodu zawieszenia wielu potencjalnych kadrowicz\u00f3w. Podpisuj\u0105c tzw. Pakt z Limy (przy okazji odbywaj\u0105cego si\u0119 w tym mie\u015bcie kongresu CONMEBOL) w\u0142adze ligi zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do respektowania obowi\u0105zuj\u0105cych w \u015bwiatowym futbolu zasad oraz\u2026 \u201eoddania\u201d do 1954 roku nieprzepisowo pozyskanych zawodnik\u00f3w ich poprzednim klubom. W my\u015bl porozumienia rozgrywki zosta\u0142y uznane przez FIFA za legalne, odwieszono banit\u00f3w i zezwolono im na gr\u0119 z zagranicznymi rywalami. Lecz cho\u0107 Dimayor tym posuni\u0119ciem kupi\u0142a sobie czas, w istocie by\u0142 to gw\u00f3\u017ad\u017a do jej trumny. Bo cho\u0107 graj\u0105ce w niej dru\u017cyny dzi\u0119ki wyp\u0142yni\u0119ciu na szerokie wody mog\u0142y zaprezentowa\u0107 \u015bwiatu swych gwiazdor\u00f3w (w ten spos\u00f3b Real Madryt zachwyci\u0142 si\u0119 Di Stefano i zapragn\u0105\u0142 go mie\u0107 u siebie, co zapocz\u0105tkowa\u0142o pierwsz\u0105 z\u0142ot\u0105 epok\u0119 Kr\u00f3lewskich), to na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 straci\u0142y przewag\u0119 konkurencyjn\u0105. I wkr\u00f3tce jeden po drugim zacz\u0119\u0142y bankrutowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Naturalnie nie wszystkim zagranicznym pi\u0142karzom powiod\u0142o si\u0119 po krachu tak wspaniale jak Di Stefano. Niekt\u00f3rym nie zapomniano ucieczki dla kasy. Na przyk\u0142ad wspomnianemu wcze\u015bniej Charlie\u2019mu Mittenowi w Manchesterze United odm\u00f3wiono powrotu. A konkretnie uczyni\u0142 to legendarny Matt Busby. Uznaj\u0105c, \u017ce zasady to zasady i w jego zespole nie ma miejsca dla tych, kt\u00f3rzy wykazali si\u0119 nielojalno\u015bci\u0105. Chc\u0105c nie chc\u0105c Mitten wyl\u0105dowa\u0142 wi\u0119c w Fulham dok\u0105d go wytransferowano i w kt\u00f3rym odbudowa\u0142 karier\u0119. Cho\u0107 akurat ten \u201esyn marnotrawny\u201d wr\u00f3ci\u0142 na \u0142ono ojczyzny ju\u017c w 1951 roku (pono\u0107 ze wzgl\u0119du na t\u0119skni\u0105c\u0105 za domem \u017con\u0119, zapewne wp\u0142yw na decyzj\u0119 Mitten\u00f3w mia\u0142o te\u017c to co dzia\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142, czyli La Violencia), a wi\u0119c jeszcze zanim \u201eEl Dorado\u201d si\u0119 zawali\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"908\" height=\"634\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1827\" style=\"aspect-ratio:1.4321869089165358;width:745px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic1.jpg 908w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic1-300x209.jpg 300w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic1-768x536.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 908px) 100vw, 908px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Rok 1952. Millonarios Bogota &#8211; najlepsza w\u00f3wczas dru\u017cyna Kolumbii, a zdaniem wielu najlepsza na \u015bwiecie. Jej gra okre\u015blana by\u0142a \u201eNiebieskim Baletem\u201d ze wzgl\u0119du na wybitne umiej\u0119tno\u015bci zawodnik\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3\u017c\u2026 Wniosek z tej historii taki, \u017ce granie no nosie w\u0142adzom i paktowanie z nimi przez w\u0142a\u015bcicieli klub\u00f3w w celu uzyskania jak najwi\u0119kszych ust\u0119pstw, czemu s\u0142u\u017cy\u0142 mi\u0119dzynarodowy rozmach ich przedsi\u0119wzi\u0119cia, by\u0142o praktyk\u0105 stosowan\u0105 w kolumbijskiej pi\u0142ce na d\u0142ugo przed er\u0105 tzw. \u201enarkofutbolu\u201d. A baronowie narkotykowi czerpali z do\u015bwiadcze\u0144 poprzednik\u00f3w gar\u015bciami. Cho\u0107 oba epizody mia\u0142y ostatecznie swe bolesne fina\u0142y. Z ich skutk\u00f3w za\u015b futbol w kraju kawy podnosi\u0142 si\u0119 latami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">America Cali nie by\u0142a pierwszym kolumbijskim zespo\u0142em, w kt\u00f3ry zainwestowano pieni\u0105dze z narkotyk\u00f3w. Jak twierdzi Arrowsmith jeszcze na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych grupa trudni\u0105ca si\u0119 przemytem marihuany z niejakim Eduardo Davil\u0105 Arment\u0105 na czele przej\u0119\u0142a klub Union Magdalena z karaibskiej cz\u0119\u015bci kraju. To w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d wyfrun\u0105\u0142 w \u015bwiat by\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszy gwiazdor w dziejach kolumbijskiej pi\u0142ki, Carlos Valderrama, s\u0142ynny opr\u00f3cz nietuzinkowych umiej\u0119tno\u015bci tak\u017ce z ekscentrycznej fryzury.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"904\" height=\"506\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1828\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic2.jpg 904w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic2-300x168.jpg 300w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic2-768x430.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 904px) 100vw, 904px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Carlos Valderrama w reprezentacyjnej koszulce.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak to dopiero kokainowy boom sprawi\u0142, \u017ce liga ponownie zacz\u0119\u0142a prze\u017cywa\u0107 z\u0142ote lata. I mimo, \u017ce &#8211; jak wiemy &#8211; towarzyszy\u0142y temu tak\u017ce inne, niepor\u00f3wnywalne z wcze\u015bniejsz\u0105 epok\u0105 okoliczno\u015bci, to jednak baronowie osi\u0105gn\u0119li to, co nie uda\u0142o si\u0119 ich poprzednikom. Osi\u0105gn\u0119li mianowicie niekwestionowany (przynajmniej formalnie) sukces na arenie mi\u0119dzynarodowej. Kiedy klub Pabla Escobara &#8211;&nbsp;Atletico Nacional Medellin&nbsp;po zdobyciu upragnionego Copa Libertadores stan\u0105\u0142&nbsp;w szranki z wielkim Milanem o tytu\u0142 najlepszej dru\u017cyny \u015bwiata, by\u0142 dos\u0142ownie o krok od sprawienia wielkiej sensacji. Ulegaj\u0105c stworzonemu przez Silvio Berlusconiego potworowi dopiero w dogrywce. Mecz o Puchar Interkontynentalny odby\u0142 si\u0119 w Tokio w grudniu 1989 roku. Zaledwie miesi\u0105c po zamordowaniu s\u0119dziego Ortegi. Wzi\u0105wszy pod uwag\u0119 nazwiska w\u0142a\u015bcicieli obu zespo\u0142\u00f3w, wiele nam to m\u00f3wi o \u00f3wczesnej pi\u0142ce no\u017cnej. O jej zwi\u0105zkach z wielk\u0105 polityk\u0105, metodach osi\u0105gania cel\u00f3w i nabieraj\u0105cym tempa procesie komercjalizacji, w kt\u00f3rym ci dwaj pot\u0119\u017cni ludzie dzi\u015b symbolizuj\u0105 jedynie pewien etap.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u0119dzy 1979 a 1994 rokiem, czyli klamrami spinaj\u0105cymi umownie epok\u0119 \u201enarkofutbolu\u201d tylko trzykrotnie zdarzy\u0142o si\u0119 by po tytu\u0142 mistrzowski w Kolumbii nie si\u0119gn\u0119\u0142a dru\u017cyna nale\u017c\u0105ca do kt\u00f3rego\u015b z karteli. Za pierwszym razem w 1980 roku, gdy nowa inwestycja braci Rodriguez Orejuela \u2013 America Cali jeszcze nie okrzep\u0142a i nie uda\u0142o jej si\u0119 ponownie zameldowa\u0107 na pierwszym miejscu, dokona\u0142a tego ekipa Atletico Junior Barranquilla. W uj\u0119ciu historycznym to jeden z najbardziej utytu\u0142owanych klub\u00f3w w kraju, a w jego karaibskiej cz\u0119\u015bci obiekt westchnie\u0144 o wiele popularniejszy ni\u017c Union Magdalena. Zapewne w\u0142a\u015bnie dlatego, gdy pi\u0142karze z Barranquilli w 1993 roku zdobyli tytu\u0142 po raz kolejny, to w ich szeregach a nie tam, gdzie zaczyna\u0142 karier\u0119, wyst\u0119powa\u0142 wspomniany Carlos Valderrama, kt\u00f3ry via Deportivo Independiente Medellin trafi\u0142 do Junior po powrocie z europejskich woja\u017cy. Inna sprawa, \u017ce \u015brodki z jego szlagierowego transferu z DIM zasili\u0142y de facto kas\u0119 Escobara. By\u0142 to ju\u017c jednak jego schy\u0142ek, a najs\u0142ynniejszy baron narkotykowy w dziejach zamienia\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w \u015bcigan\u0105 przez wszystkich zwierzyn\u0119. Trzeci za\u015b przypadek stanowi\u0142o bezprecedensowe niewy\u0142anianie zwyci\u0119zcy rozgrywek zatrzymanych po zamachu na s\u0119dziego Orteg\u0119. Zwa\u017cywszy wi\u0119c, \u017ce w owym czasie jedynie klub z Karaib\u00f3w potrafi\u0142 na serio rzuci\u0107 r\u0119kawic\u0119 Nacionalowi, Millonarios i zw\u0142aszcza Americe, kt\u00f3ra w latach 1982-86 si\u0119ga\u0142a po tytu\u0142 mistrzowski pi\u0119\u0107 razy z rz\u0119du, trudno nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce baronowie tak\u017ce w pi\u0142ce no\u017cnej osi\u0105gali swoje cele. Inna sprawa to metody jakimi si\u0119 pos\u0142ugiwali.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wspomniany na pocz\u0105tku s\u0119dzia Diaz, b\u0119d\u0105cy \u015bwiadkiem egzekucji Ortegi, na wie\u015b\u0107 o porwaniu innego kolegi po fachu, Armando Pereza co mia\u0142o miejsce w listopadzie 1988 roku, wypowiedzia\u0142 profetyczne s\u0142owa o tym, \u017ce kartelom coraz jawniej wp\u0142ywaj\u0105cym na wyniki mecz\u00f3w za pomoc\u0105 gro\u017aby lub przekupstwa, pozosta\u0142o ju\u017c tylko zamordowanie jakiego\u015b arbitra. Jako przestrog\u0119 i ostrze\u017cenie dla innych. By nie przysz\u0142o im do g\u0142owy podejmowa\u0107 decyzji, kt\u00f3re mog\u0142yby si\u0119 komu\u015b wa\u017cnemu nie spodoba\u0107. Jak wiemy, jego przepowiednia zmaterializowa\u0142a si\u0119 rok p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0119dzia Perez zosta\u0142 porwany w chwili, gdy wojna mi\u0119dzy narkotykowymi pot\u0119gami rozkr\u0119ca\u0142a si\u0119 na dobre. O ile jednak w przestrzeni publicznej wyra\u017ca\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas g\u0142\u00f3wnie poprzez zaciek\u0142\u0105 rywalizacj\u0119 pomi\u0119dzy kartelami z Cali i Medellin, kt\u00f3rej ofiarami padali tak\u017ce przypadkowi ludzie, to na boisku walczyli wszyscy ze wszystkimi. Nie by\u0142o \u017cadnych sentyment\u00f3w. A fakt, \u017ce taki na przyk\u0142ad \u201eEl Mexicano\u201d Gacha by\u0142 partnerem Escobara w interesach nie mia\u0142 najmniejszego znaczenia. Millonarios mieli by\u0107 lepsi i ju\u017c. Nawet za cen\u0119 zastraszenia czy przekupienia arbitra s\u0119dziuj\u0105cego spotkanie nale\u017c\u0105cych do nich dru\u017cyn. I dla obu baron\u00f3w by\u0142o to jasne jak s\u0142o\u0144ce. Obaj ten fakt akceptowali. Co jednak mieli powiedzie\u0107 s\u0119dziowie, gdy z dw\u00f3ch stron przyk\u0142adano im do g\u0142owy pistolety? Lub kazano wybiera\u0107 mi\u0119dzy jedn\u0105 a drug\u0105 kopert\u0105 z pieni\u0119dzmi? W pewnym momencie mieli do\u015b\u0107 stawania przed tym diabelskim dylematem. I postanowili zastrajkowa\u0107. Wbrew zblatowanym z kartelami w\u0142adzom s\u0119dziowskiego kolegium w federacji. Og\u0142osili sw\u0105 decyzj\u0119 31 pa\u017adziernika 1988 roku. Na reakcj\u0119 drugiej strony nie trzeba by\u0142o czeka\u0107. Dwa dni p\u00f3\u017aniej kilku uzbrojonych m\u0119\u017cczyzn uprowadzi\u0142o Pereza i przez wiele godzin wozi\u0142o z zas\u0142oni\u0119tymi oczyma ulicami Medellin naprzemiennie gro\u017c\u0105c mu \u015bmierci\u0105 i przestrzegaj\u0105c by arbitrzy nie pr\u00f3bowali si\u0119 stawia\u0107. To w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas, gdy Perez zosta\u0142 ju\u017c uwolniony, s\u0119dzia Diaz przepowiedzia\u0142, \u017ce kolejnym krokiem b\u0119dzie zabicie jednego z nich. I jak si\u0119 mia\u0142o okaza\u0107 nie tylko prawid\u0142owo oceni\u0142 sytuacj\u0119, ale i sam sta\u0142 si\u0119 tego morderstwa \u015bwiadkiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tymczasem Millonarios rzeczywi\u015bcie okazali si\u0119 najlepsi w lidze. Dokonali tego dwa razy z rz\u0119du w latach 1987 i 88. \u201eEl Mexicano\u201d m\u00f3g\u0142 wi\u0119c \u015bwi\u0119towa\u0107. Jego ukochani Milionerzy, podobnie jak inne b\u0119d\u0105ce we w\u0142adaniu karteli kluby: Atletico Nacional i Deportivo Independiente z Medellin, America Cali braci Rodriguez, czy nale\u017c\u0105ce do sprzymierzonego z nimi kolejnego narkotykowego bossa Phanora Arizabalety-Arzayusa, Santa Fe, przenios\u0142y sportow\u0105 rywalizacj\u0119 w nieznany nigdzie indziej na \u015bwiecie wymiar. Podobnie jak Escobar przeni\u00f3s\u0142 w inny wymiar sw\u0105 wojn\u0119 z pa\u0144stwem. W obu za\u015b tych wymiarach poczynania narko-magnat\u00f3w znalaz\u0142y bezsprzecznie wielu zwolennik\u00f3w. Czy naiwno\u015bci\u0105 b\u0119dzie postawienie pytania, o to kto ostatecznie za owe mira\u017ce zap\u0142aci\u0142? Przypomnijmy, \u017ce Pablo Escobar Gaviria rozpoczyna\u0142 najpierw przest\u0119pcz\u0105, a p\u00f3\u017aniej polityczn\u0105 karier\u0119 od przemo\u017cnego pragnienia obj\u0119cia w przysz\u0142o\u015bci funkcji prezydenta. Co by by\u0142o, gdyby mu si\u0119 uda\u0142o?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A jednak mimo ca\u0142ego swego okrucie\u0144stwa i brutalno\u015bci bywa\u0142o, \u017ce \u201enarkofutbol\u201d ofiarowywa\u0142 Kolumbijczykom na z\u0142otej tacy dum\u0119. I autentycznie jednoczy\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie rozkochane w pi\u0142ce spo\u0142ecze\u0144stwo. Mimo, \u017ce na wszystkich innych polach targa\u0142y nim od pokole\u0144 krwawe konflikty, a tak\u017ce spada\u0142y na niego plagi i kataklizmy, co w przenikliwy, a jednocze\u015bnie urzekaj\u0105co pi\u0119kny i pe\u0142en mi\u0142o\u015bci spos\u00f3b przedstawi\u0142 w \u201eStu latach samotno\u015bci\u201d Gabriel Garcia Marquez, czyni\u0105c symbolem Kolumbii, a mo\u017ce i ca\u0142ej Ameryki \u0141aci\u0144skiej fikcyjn\u0105 osad\u0119 Macondo, kt\u00f3ra cho\u0107 na przestrzeni lat rozrasta\u0142a si\u0119 i przeobra\u017ca\u0142a, to jednak ci\u0105\u017c\u0105cy na niej grzech pierworodny w nieuchronnym zderzeniu ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym uniemo\u017cliwia\u0142 jej przetrwanie. Powie\u015b\u0107 noblisty okre\u015blana przez wielu drugim po \u201eDon Kichocie\u201d Cervantesa arcydzie\u0142em hiszpa\u0144skoj\u0119zycznej literatury przynios\u0142a mu splendor i og\u00f3lno\u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119. W powszechnym odbiorze to jednak nie dzie\u0142o \u017cycia Marqueza, lecz spu\u015bcizna innego Kolumbijczyka okaza\u0142a si\u0119 popularniejsza i przyci\u0105gn\u0119\u0142a o wiele wi\u0119ksze zainteresowanie. Do czego przyczyni\u0142 si\u0119 bez w\u0105tpienia wspomniany w poprzednim odcinku tej opowie\u015bci serial \u201eNarcos\u201d. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c ten sam Netfilix, kt\u00f3ry zainicjowa\u0142 renesans popularno\u015bci Escobara i innych baron\u00f3w narkotykowych, stoi r\u00f3wnie\u017c za zaskakuj\u0105co wiern\u0105 i pe\u0142n\u0105 epickiego rozmachu adaptacj\u0105 \u201eStu lat samotno\u015bci\u201d. Komu\u015b kto nie czyta\u0142 ksi\u0105\u017cki produkcja ta oferuje zanurzenie si\u0119 w fascynuj\u0105cej, rozpisanej na kilka pokole\u0144 historii Macondo i jego mieszka\u0144c\u00f3w, wiernym czytelnikom Marqueza za\u015b umo\u017cliwia skonfrontowanie wykreowanego przez niego \u015bwiata i swych w\u0142asnych wyobra\u017ce\u0144 o nim z wizj\u0105 stworzon\u0105 przez filmowc\u00f3w.&nbsp;&nbsp;Cho\u0107 porusza ona tematy nierozerwalnie zwi\u0105zane z Kolumbi\u0105 i kontynentem, kt\u00f3rego kraj ten jest cz\u0119\u015bci\u0105, to jednak w gruncie rzeczy jest opowie\u015bci\u0105 uniwersaln\u0105. O nap\u0119dzaj\u0105cych nas od jednostki po zbiorowo\u015b\u0107 nami\u0119tno\u015bciach. A jej nieod\u0142\u0105cznym elementem \u2013 gdyby toczy\u0142a si\u0119 dalej \u2013 byliby ludzie pokroju Escobara. Kt\u00f3ry, cokolwiek by o nim nie m\u00f3wi\u0107, \u015bwietnie te nami\u0119tno\u015bci i stoj\u0105ce za nimi motywacje rozumia\u0142. Dlatego, gdy jego Atletico Nacional Medellin jako pierwsza kolumbijska dru\u017cyna klubowa w historii si\u0119gn\u0119\u0142a po Copa Libertadores by\u0142o to przedstawiane jako tryumf ca\u0142ego kraju. Tryumf \u2013 dodajmy \u2013 d\u0142ugo wyczekiwany.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od czasu ustanowienia Pucharu Wyzwolicieli a\u017c do ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych kolumbijskie dru\u017cyny czterokrotnie dociera\u0142y do fina\u0142u tych rozgrywek i za ka\u017cdym razem schodzi\u0142y z placu boju pokonane. Gdy w 1978 roku, Deportivo Cali wyra\u017anie uleg\u0142o pot\u0119\u017cnemu Boca Juniors dla nikogo nie mog\u0142o to stanowi\u0107 zaskoczenia, cho\u0107 zapewne marzenia o utarciu nos\u00f3w faworytom tli\u0142y si\u0119 w sercach wielu kibic\u00f3w. Kiedy jednak w latach 85-87 inny klub z Cali, America, dofinansowana pieni\u0119dzmi lokalnego kartelu, trzykrotnie z rz\u0119du dociera\u0142a niemal na sam szczyt i za ka\u017cdym razem przed zdobyciem tego szczytu by\u0142a z niego str\u0105cana przez rywali, Kolumbijczycy mieli prawo powzi\u0105\u0107 przypuszczenie, \u017ce zawis\u0142o nad nimi fatum. Za\u015b dla w\u0142adz calijskiego kartelu zwyci\u0119stwo w kontynentalnych rozgrywkach sta\u0142o si\u0119 prawdziw\u0105 obsesj\u0105. Pora\u017ck\u0119 z River Plate w 1986 roku zapewne mog\u0142yby jeszcze jako\u015b prze\u0142kn\u0105\u0107. C\u00f3\u017c, drugi z argenty\u0144skich gigant\u00f3w po prostu okaza\u0142 si\u0119 zbyt mocny. Podobnie jak czterokrotny zdobywca Pucharu Wyzwolicieli &#8211; Penarol Montevideo rok p\u00f3\u017aniej. Kiedy jednak na drodze Ameriki stan\u0119li Argentinos Juniors, a wi\u0119c klub znacznie skromniejszy, nie tylko na kontynencie, czy w kraju, ale nawet w samym Buenos Aires notowany o wiele ni\u017cej od pot\u0119\u017cnych rywali, w dodatku klub ten fina\u0142owy dwumecz przeciwko ekipie z Cali rozstrzygn\u0105\u0142 na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107 dopiero w konkursie jedenastek, zar\u00f3wno \u201enarkobaronowie\u201d jak i wszyscy \u015bciskaj\u0105cy kciuki za ich dru\u017cyn\u0119 Kolumbijczycy, prze\u017cyli zapewne ogromne rozczarowanie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I dopiero za pi\u0105tym razem, dzi\u0119ki innemu handlarzowi narkotyk\u00f3w i jego splamionym krwi\u0105 pieni\u0105dzom si\u0119 uda\u0142o. Po wy\u015bnionego \u015awi\u0119tego Graala w 1989 roku si\u0119gn\u0119\u0142o Atletico Nacional. Jednak, mimo, \u017ce komentator telewizyjnej transmisji z drugiego z fina\u0142owych mecz\u00f3w przeciwko Olimpii Asuncion, ze wzgl\u0119du na gigantyczne zainteresowanie i znacznie wi\u0119ksz\u0105 pojemno\u015b\u0107 stadionu przeniesionego z Medellin do Bogoty, wykrzykiwa\u0142 w ekstazie po strzelonych przez gospodarzy bramkach&nbsp;<em>\u201eGol de Colombia! Gol de Colombia!\u201d,<\/em>&nbsp;to w istocie fetowa\u0142 co\u015b, co powinno raczej budzi\u0107 obrzydzenie i odraz\u0119, a nie wywo\u0142ywa\u0107 og\u00f3lnokrajow\u0105 eufori\u0119. Pablo Escobar, jak mo\u017cemy si\u0119 bowiem domy\u015bla\u0107 niczego nie pozostawia\u0142 przypadkowi. I zasad\u0119&nbsp;<em>plata o plomo&nbsp;<\/em>przeni\u00f3s\u0142 z rodzimych ulic, boisk i gabinet\u00f3w do mi\u0119dzynarodowych rozgrywek. Ju\u017c w \u0107wier\u0107fina\u0142owej rywalizacji z \u2013 o ironio \u2013 innym klubem finansowanym przez kartel z Medellin, a wi\u0119c aktualnym mistrzem kraju i drugim reprezentantem Kolumbii w Copa Libertadores, Millonarios Bogota dosz\u0142o do kontrowersyjnych zdarze\u0144 z udzia\u0142em arbitr\u00f3w, oraz dziwnej boiskowej indolencji przynajmniej niekt\u00f3rych z boiskowych przeciwnik\u00f3w. Kolejny rywal Nacionalu \u2013 urugwajskie Danubio zosta\u0142o w dwumeczu rozwalcowane 6-0. O tym, \u017ce wys\u0142annicy Escobara w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142 jego najs\u0142ynniejszy&nbsp;<em>sicario&nbsp;<\/em>John Jairo Vel\u00e1squez lepiej znany jako Popeye&nbsp;z\u0142o\u017cyli ofert\u0119 nie do odrzucenia obsadzie s\u0119dziowskiej rozgrywanego w Kolumbii spotkania rewan\u017cowego wiemy z licznych p\u00f3\u017aniejszych relacji. Czy to samo spotka\u0142o urugwajskich zawodnik\u00f3w? Nie ma na to dowod\u00f3w. Jednak pora\u017cka 0-6 w Medellin \u015bwiadczy o tym, \u017ce mieli sp\u0119tane nogi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fina\u0142owym przeciwnikiem Nacionalu by\u0142a, jak wspomnieli\u015bmy Olimpia Asuncion. Klub renomowany, w rodzimej paragwajskiej lidze wr\u0119cz rozstawiaj\u0105cy rywali po k\u0105tach, w skali kontynentalnej za\u015b mo\u017ce nie gigant ze \u015bcis\u0142ego topu, lecz taki z kt\u00f3rym na pewno nale\u017cy si\u0119 liczy\u0107. W dodatku akurat wkraczaj\u0105cy w sw\u00f3j z\u0142oty okres, kiedy to trzy razy z rz\u0119du dociera\u0142 do \u015bcis\u0142ego fina\u0142u najwa\u017cniejszych po\u0142udniowoameryka\u0144skich rozgrywek. Maj\u0105cy te\u017c w przeciwie\u0144stwie do Nacionalu jakie\u015b do\u015bwiadczenie na tym szczeblu, bo w 1979 roku je wygra\u0142. A jeszcze wcze\u015bniej, w ich inauguracyjnej edycji wyst\u0105pi\u0142 w finale. Cho\u0107 u progu ostatniej dekady XX wieku rok 1960 to ju\u017c by\u0142a zamierzch\u0142a przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszy mecz w Asuncion zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wynikiem 2-0 dla gospodarzy. W rewan\u017cu zatem podopieczni trenera Maturany, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119cimy w dalszej cz\u0119\u015bci jeszcze sporo uwagi, musieli odrabia\u0107 straty. Czy Pablo Escobar relaksuj\u0105cy si\u0119 chwilow\u0105 pauz\u0105 w toczonej z ca\u0142ym \u015bwiatem wojnie i osobi\u015bcie dopinguj\u0105cy swych pi\u0142karzy z trybun wype\u0142nionego do ostatniego miejsca stadionu w Bogocie got\u00f3w by\u0142 pogodzi\u0107 si\u0119 z ewentualnym niepowodzeniem? Nie \u017cartujmy. Po prostu linia frontu przebiega\u0142a tego dnia w poprzek boiska. A zawodnicy Atletico Nacional byli jego \u017co\u0142nierzami. Podobnie jak we wszystkich innych bitwach, kt\u00f3re dot\u0105d stoczy\u0142, narkotykowy boss za wszelk\u0105 cen\u0119 pragn\u0105\u0142 udowodni\u0107 kto jest lepszy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego nikogo nie powinno dziwi\u0107, \u017ce i tym razem si\u0119gn\u0105\u0142 po wielokrotnie wypr\u00f3bowan\u0105 metod\u0119.&nbsp;<em>Plata o plomo.<\/em>&nbsp;Dziwne by\u0142oby raczej, gdyby w najbardziej donios\u0142ym momencie w historii nale\u017c\u0105cego do niego klubu, gdy wielki sukces by\u0142 na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki, postanowi\u0142 nagle z niej zrezygnowa\u0107. Tyle tylko, \u017ce tym razem przys\u0142ana z Argentyny tr\u00f3jka s\u0119dziowska z Juanem Carlosem Loustau jako g\u0142\u00f3wnym, nie ugi\u0119\u0142a si\u0119 przed diabelskim dylematem. I odm\u00f3wi\u0142a przyj\u0119cia walizki z pieni\u0119dzmi. Mimo, \u017ce jak czytamy w cytowanej ju\u017c ksi\u0105\u017cce Arrowsmitha, Popeye lub inny&nbsp;<em>sicario<\/em>&nbsp;przys\u0142any przez kartel, wtargn\u0105wszy do restauracji, w kt\u00f3rej arbitrzy sp\u0119dzali wiecz\u00f3r poprzedzaj\u0105cy mecz, warkn\u0105\u0142 do nich z\u0142owieszczo:&nbsp;<em>\u201eJe\u015bli Atletico Nacional nie wygra, wracacie do domu w trumnach\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">35 tysi\u0119cy kibic\u00f3w, przyby\u0142ych autokarami z Medellin by obejrze\u0107 to spotkanie w asy\u015bcie pozosta\u0142ych widz\u00f3w, w tym tak\u017ce samego Pabla Escobara, przez ca\u0142\u0105 pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 nie doczeka\u0142o si\u0119 bramek. Mimo, \u017ce nie szcz\u0119dzono garde\u0142 i ponad 50-tysi\u0119czny Estadio El Campin wrza\u0142 niczym wulkan przed wybuchem za ka\u017cdym razem, gdy pi\u0142karze Nacionalu pr\u00f3buj\u0105cy prze\u0142ama\u0107 zwart\u0105 obron\u0119 przeciwnika stwarzali cho\u0107 cie\u0144 zagro\u017cenia w jego polu karnym. Lecz pomin\u0105wszy dwie lub trzy dogodne sytuacje, cho\u0107 robili duszu szumu, w istocie niewiele z ich stara\u0144 wynika\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prze\u0142amanie nast\u0105pi\u0142o wkr\u00f3tce po wznowieniu gry. Zamieszanie pod bramk\u0105 go\u015bci i samob\u00f3j. A gdy w 65 minucie gospodarze trafili po raz drugi, stadion eksplodowa\u0142. Straty zosta\u0142y odrobione. Chyba ka\u017cdy, kto by\u0142 w\u00f3wczas na trybunach i prze\u017cywa\u0142 t\u0119 eufori\u0119, oczyma wyobra\u017ani ju\u017c widzia\u0142 zawodnik\u00f3w w zielonych koszulkach odbywaj\u0105cych wok\u00f3\u0142 boiska rund\u0119 honorow\u0105 z wy\u015bnionym, wymarzonym, wyt\u0119sknionym od lat pucharem. Trzeci gol wydawa\u0142 si\u0119 jedynie kwesti\u0105 czasu. Jednak minuty up\u0142ywa\u0142y, a wynik spotkania si\u0119 nie zmienia\u0142. Kolumbijscy pi\u0142karze (nie by\u0142o w\u015br\u00f3d nich ani jednego obcokrajowca) musieli uwa\u017ca\u0107 by samemu nie straci\u0107 bramki, kt\u00f3ra zniweczy\u0142aby ich wysi\u0142ek. I pogruchota\u0142a marzenia o zdobyciu trofeum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gdy s\u0119dzia Loustau u\u017cy\u0142 gwizdka po raz ostatni, sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce kolejnego zdobywc\u0119 Copa Libertadores wy\u0142oni\u0105 rzuty karne. Regulamin nie przewidywa\u0142 dogrywki. Karne to jak wiadomo loteria, bywaj\u0105 nazywane rosyjsk\u0105 ruletk\u0105. Napi\u0119cie strzelca i \u015bciskaj\u0105cej za niego kciuki publiczno\u015bci si\u0119ga w\u00f3wczas zenitu. Nie ma sensu przywo\u0142ywa\u0107 historii z tym zwi\u0105zanych. Nieraz szalonych, niespodziewanych, czy wr\u0119cz trudnych do ogarni\u0119cia rozumem. Lecz to co si\u0119 wydarzy\u0142o tamtego wieczoru w Bogocie mog\u0142o doprowadzi\u0107 widz\u00f3w na skraj ob\u0142\u0119du. I z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 wywo\u0142a\u0142o u Pabla Escobara palpitacj\u0119 serca. A mo\u017ce nawet omal nie wybawi\u0142o od k\u0142opot\u00f3w wszystkich jego wrog\u00f3w. C\u00f3\u017c\u2026 By\u0142oby to i\u015bcie szekspirowskie zako\u0144czenie. Kr\u00f3l umieraj\u0105cy w chwili najdonio\u015blejszego tryumfu na wybudowanej przez siebie scenie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszy do pi\u0142ki podszed\u0142 bramkarz Olimpii Almeida. Lecz nie po to by chwyci\u0107 j\u0105 w r\u0119kawice i szepcz\u0105c pod nosem zakl\u0119cie rzuci\u0107 na ni\u0105 urok by omija\u0142a strze\u017cony przez niego bastion, lecz z zamiarem skutecznego wykonania rzutu karnego. I otworzenia wyniku. Widocznie tak by\u0142o w rozpisce, a trener uzna\u0142, \u017ce jest jednym z jego najbardziej odpornych psychicznie zawodnik\u00f3w. Ale broni\u0107 jedenastki to ca\u0142kiem co innego ni\u017c je egzekwowa\u0107. Wszystko rozstrzyga si\u0119 w g\u0142owie strzelca. Gdy nogi staj\u0105 si\u0119 jak z o\u0142owiu, a male\u0144ka bramka majaczy w oddali. Zw\u0142aszcza kiedy stawka jest tak wielka. Wi\u0119c Almeid\u0119 przeros\u0142a. Golkiper Nacionalu &#8211; Rene Higuita jak by zawczasu wiedzia\u0142, gdzie zostanie pos\u0142ana pi\u0142ka i w spektakularny spos\u00f3b obroni\u0142. Zreszt\u0105 wszystko co Higuita przez ca\u0142\u0105 karier\u0119 robi\u0142 na boisku i poza nim by\u0142o spektakularne. On po prostu urodzi\u0142 si\u0119 showmanem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teraz przyszed\u0142 czas na zawodnik\u00f3w w zielonych koszulkach. Wyznaczony przez trenera Maturan\u0119 jako pierwszy, obro\u0144ca Andres Escobar &#8211; mimo m\u0142odego wieku ch\u0142odny i opanowany \u2013 zni\u00f3s\u0142 presj\u0119 jak by by\u0142a czym\u015b ca\u0142kowicie naturalnym. Ciep\u0142ym promieniem s\u0142o\u0144ca na karku lub brzmieniem imienia najlepszej przyjaci\u00f3\u0142ki i kochanki. Jak by to by\u0142 trening a nie t\u0119tni\u0105cy tumultem stadion. Pewny strza\u0142, gol. Po pierwszej serii jeden do zera. Nie do\u015b\u0107, \u017ce Nacional prowadzi\u0142, to jeszcze Higuita zyska\u0142 ogromn\u0105 przewag\u0119 psychologiczn\u0105 nad bramkarzem rywali. Obaj z Escobarem perfekcyjnie wykonali swoj\u0105 robot\u0119. R\u00f3\u017cni jak ogie\u0144 i woda wkr\u00f3tce stan\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnymi bohaterami tej opowie\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u0119ciu nast\u0119pnych zawodnik\u00f3w uderza\u0142o skutecznie. Jednak w przedostatniej serii pomyli\u0142 si\u0119 pomocnik gospodarzy Alexis Garcia. Kapitan, na kt\u00f3rego zawsze mo\u017cna by\u0142o liczy\u0107, zawi\u00f3d\u0142 w najwa\u017cniejszym momencie. Wykona\u0142 sw\u00f3j rzut karny fatalnie. Zbyt lekko, niemal w sam \u015brodek, w\u0142a\u015bciwie podaj\u0105c pi\u0142k\u0119 bramkarzowi. A poniewa\u017c ostatni, pi\u0105ty w kolejno\u015bci strzelec Olimpii nie zwracaj\u0105c uwagi na szalej\u0105cego na linii Higuit\u0119, pewnie znalaz\u0142 drog\u0119 do siatki, sytuacja nagle odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 o 180 stopni. Teraz to Nacional musia\u0142 trafi\u0107, aby pozosta\u0107 w grze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do pi\u0142ki podszed\u0142\u2026 Tak, dobrze si\u0119 pa\u0144stwo domy\u015blacie. Sam Rene Higuita. Zapewne po\u015br\u00f3d wielotysi\u0119cznego t\u0142umu zgromadzonego na stadionie nie by\u0142o ani jednego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by nie zadawa\u0142 sobie pytania: Czy trafi? Czy po raz drugi wygra wojn\u0119 nerw\u00f3w z Almeid\u0105? Jezus Maria\u2026 Przenaj\u015bwi\u0119tsza Panienko\u2026 \u015awi\u0119ty Pawle, patronie uci\u015bnionych, dopom\u00f3\u017c. Wszyscy na trybunach wstrzymali oddech\u2026 Ca\u0142a Kolumbia go wstrzyma\u0142a, ca\u0142a Bogota, ca\u0142e Medellin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy pi\u0142ka po strzale Higuity w sam \u015brodek bramki omal nie rozerwa\u0142a siatki, wszystkim bez wyj\u0105tku spad\u0142 pot\u0119\u017cny g\u0142az z serca. D\u0142ugow\u0142osy golkiper uwolni\u0142 przy tym uderzeniu chyba ca\u0142\u0105 kumulowan\u0105 przez 90 minut energi\u0119. Je\u015bli jednak kto\u015b my\u015bla\u0142, \u017ce teraz p\u00f3jdzie ju\u017c z g\u00f3rki, srogo si\u0119 pomyli\u0142. Szale\u0144stwo mia\u0142o si\u0119 dopiero zacz\u0105\u0107. I niejednemu \u015bwiadkowi tego widowiska kompletnie zdewastowa\u0107 psychik\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bez zb\u0119dnej zw\u0142oki wyja\u015bnijmy, \u017ce kolejnych siedmiu egzekutor\u00f3w uderza\u0142o nieskutecznie przegrywaj\u0105c wojn\u0119 nerw\u00f3w z bramkarzami, czy raczej z przygniataj\u0105c\u0105 presj\u0105 i stresem. Siedem nieudanych pr\u00f3b z rz\u0119du oznacza\u0142o, \u017ce pi\u0142karze Nacionalu a\u017c czterokrotnie stawali przed szans\u0105 zamkni\u0119cia rywalizacji. I dopiero ostatniemu z nich, Leonelowi Alvarezowi si\u0119 uda\u0142o. On jeden zachowa\u0142 przytomno\u015b\u0107 umys\u0142u i tu\u017c przed strza\u0142em zatrzyma\u0142 si\u0119 na u\u0142amek sekundy by spojrze\u0107 w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 ruszy bramkarz. Gdy pi\u0142ka ugrz\u0119z\u0142a w siatce na trybunach wybuch\u0142a euforia.&nbsp;<em>\u201eColombia campeon de America! Colombia campeon continental!\u201d<\/em>&nbsp;\u2013 dar\u0142 si\u0119 wniebog\u0142osy wzruszony komentator telewizyjnej transmisji. Zapewne w tej euforycznej chwili i sam Pablo Escobar pozwoli\u0142 sobie na \u0142zy szcz\u0119\u015bcia. Lecz nie ma si\u0119 co dziwi\u0107. Spe\u0142ni\u0142 marzenie, kt\u00f3rym \u017cy\u0142 od dzieci\u0144stwa. I tylko on jeden wiedzia\u0142 jak wiele musia\u0142 zrobi\u0107, i jak dalek\u0105 drog\u0119 przeby\u0107, \u017ceby si\u0119 ono zi\u015bci\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"P\u00eanaltis | Atl\u00e9tico Nacional (5) 2 x 0 (4) Olimpia | Final Libertadores 1989\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/tcIMNaooZJs?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jak dowiadujemy si\u0119 z ksi\u0105\u017cki Arrowsmitha, tu\u017c po meczu, gdy pierwsza euforia min\u0119\u0142a, Escobar wpad\u0142 we w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107. Nakaza\u0142 Popeye\u2019owi przywlec przed swe oblicze s\u0119dziego Loustau. Uprowadzony z hotelu arbiter, kt\u00f3ry zgodnie z planem nast\u0119pnego ranka mia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do kraju, zapewne \u017cegna\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie z \u017cyciem. Huk petard, fajerwerk\u00f3w i wystrza\u0142\u00f3w z broni palnej towarzysz\u0105cych fetowaniu sukcesu przez radosny t\u0142um na ulicach, w przewrotny spos\u00f3b korespondowa\u0142 z tym co si\u0119 mia\u0142o za chwil\u0119 zdarzy\u0107. I stanowi\u0142 d\u017awi\u0119kowe t\u0142o spodziewanej zbrodni. Ostatniego wystrza\u0142u Loustau ju\u017c nie us\u0142yszy. Gdy\u017c b\u0119dzie to kula przeznaczona dla niego. Mo\u017cemy domniemywa\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie takie my\u015bli przebiega\u0142y mu w\u00f3wczas przez g\u0142ow\u0119. Gdy wieziono go ulicami Bogoty by rzuci\u0107 na po\u017carcie roze\u017alonemu \u201enarkobaronowi\u201d. Dlaczego roze\u017alonemu? Przecie\u017c mimo nerwowej ko\u0144c\u00f3wki Nacional ostatecznie zwyci\u0119\u017cy\u0142 i si\u0119gn\u0105\u0142 po trofeum. Jednak to ta w\u0142a\u015bnie ko\u0144c\u00f3wka, w wyniku kt\u00f3rej na kruczoczarnej czuprynie Escobara pojawi\u0142y si\u0119 siwe w\u0142osy, wywo\u0142a\u0142a jego gniew. Bo czy\u017c nie ostrzega\u0142 arbitra przed meczem, \u017ce ma zrobi\u0107 wszystko by kolumbijska dru\u017cyna by\u0142a g\u00f3r\u0105? Tymczasem Loustau s\u0119dziowa\u0142 uczciwie. I swymi nierozs\u0105dnymi decyzjami spowodowa\u0142, \u017ce losy tytu\u0142u wa\u017cy\u0142y si\u0119 do ostatniej chwili. Szef kartelu obrzuci\u0142 s\u0119dziego stekiem wyzwisk daj\u0105c upust z\u0142ym emocjom, lecz ostatecznie darowa\u0142 mu \u017cycie i pu\u015bci\u0142 wolno. Argenty\u0144czyk w skryto\u015bci ducha czu\u0142 pewnie wdzi\u0119czno\u015b\u0107, \u017ce Andres Escobar, Leonel Alvarez czy zw\u0142aszcza Rene Higuita tak dobrze si\u0119 spisali w owej rosyjskiej ruletce, kt\u00f3rej sam m\u00f3g\u0142 pa\u015b\u0107 ofiar\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0142ody Andres nie by\u0142 spokrewniony z Pablem Escobarem. Po prostu nosili to samo nazwisko. Zar\u00f3wno on, jak i wymienieni wy\u017cej zawodnicy stanowili obok Luisa \u201eChonto\u201d Herrery oraz kapitana Alexisa Garcii, trzon zespo\u0142u prowadzonego przez dopiero rozpoczynaj\u0105cego karier\u0119 szkoleniowca Francisco Maturan\u0119, w przesz\u0142o\u015bci wieloletniego gracza Nacionalu. Jednak tak dobrze zapowiadaj\u0105cego si\u0119 w nowej roli, \u017ce r\u00f3wnolegle powierzono mu stery w reprezentacji Kolumbii. W reprezentacji, w kt\u00f3rej Higuita, Escobar, Alvarez i Herrera grali obok najwi\u0119kszych gwiazdor\u00f3w: Carlosa Valderamy, Freddy\u2019ego Rincona, czy nieco p\u00f3\u017aniej Faustina Asprilli pierwsze skrzypce. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c to w\u0142a\u015bnie z Atletico Nacional, Asprilla wyruszy\u0142 ku mi\u0119dzynarodowej karierze, w 1992 roku przenosz\u0105c si\u0119 do Parmy. Ci wszyscy gracze stanowili o sile kolumbijskiej pi\u0142ki. Uczestnicz\u0105c w jej drugiej po \u201eEl Dorado\u201d z\u0142otej epoce. Cho\u0107 jak wiemy, niewolnej od mrocznych, czy wr\u0119cz tragicznych zdarze\u0144, kt\u00f3rych kulminacj\u0105 by\u0142o zab\u00f3jstwo Andresa Escobara po powrocie z mundialu w Stanach Zjednoczonych w 1994 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00f3ki co jednak kolumbijski futbol pi\u0105\u0142 si\u0119 ku g\u00f3rze. A Pablo Escobar uwa\u017ca\u0142 swych pi\u0142karzy za przyjaci\u00f3\u0142. Zazwyczaj z wzajemno\u015bci\u0105. Zw\u0142aszcza Rene Higuita pozostawa\u0142 z nim w za\u017cy\u0142ych stosunkach. Bossowi kartelu z Medellin, uda\u0142o si\u0119 to, czego przez lata, mimo wielu pr\u00f3b i wysi\u0142k\u00f3w nie osi\u0105gn\u0119li jego konkurenci. Uda\u0142o mu si\u0119 podarowa\u0107 Kolumbijczykom dum\u0119. Cho\u0107 na chwil\u0119 ich autentycznie uszcz\u0119\u015bliwi\u0107. Gdy postawi\u0142 przed nimi Puchar Wyzwolicieli i rzek\u0142: Patrzcie, oto on. Teraz nale\u017cy do was.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ciekawe co w\u00f3wczas my\u015bleli szefowie kartelu z Cali? Czy radowali si\u0119 wraz z innymi i zwyci\u0119\u017cy\u0142y w nich uczucia patriotyczne, czy wr\u0119cz przeciwnie, sukces rywala piek\u0142 ich ambicj\u0119 niczym otwarta rana? A mo\u017ce jedno i drugie? Niezbadane s\u0105 meandry psychiki handlarzy narkotyk\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W czerwcu 1999 roku, gdy bracia Rodriguez czekali ju\u017c od dawna w wi\u0119zieniu na ekstradycj\u0119 do Stan\u00f3w, wci\u0105\u017c &#8211; nawet zza krat &#8211; anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w sw\u0105 przest\u0119pcz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, symboliczny cios zada\u0142 im Departament Skarbu USA wpisuj\u0105c ich ukochany klub &#8211; Americ\u0119 Cali na list\u0119 os\u00f3b i firm powi\u0105zanych z organizacjami zagra\u017caj\u0105cymi narodowemu bezpiecze\u0144stwu za jakie uznano kartele. Czyli tak zwan\u0105 List\u0119 Clintona. Wi\u0119c je\u015bli kto\u015b przywi\u0105zuje wag\u0119 do symboli, przyjmijmy, \u017ce epoka \u201enarkofutbolu\u201d ostatecznie dobieg\u0142a ko\u0144ca pi\u0119\u0107 i p\u00f3\u0142 roku po tym jak Pablo Escobar wyzion\u0105\u0142 ducha na dachu jednego z medelli\u0144skich budynk\u00f3w zastrzelony podczas pr\u00f3by ucieczki. I niewiele mniej od zab\u00f3jstwa drugiego najs\u0142ynniejszego cz\u0142owieka o tym nazwisku \u2013 reprezentacyjnego stopera Andresa. Takiemu postawieniu sprawy sprzyja\u0142by fakt, \u017ce jeszcze w 1996 roku America wyst\u0105pi\u0142a w finale Copa Libertadores, w kt\u00f3rym po raz kolejny uleg\u0142a wielkiemu River Plate, a rok p\u00f3\u017aniej ponownie tryumfowa\u0142a w lidze. Aresztowani bowiem czy nie, bracia Rodriguez z pewno\u015bci\u0105 nie przestali poci\u0105ga\u0107 za sznurki i dopiero wspomniana decyzja Departamentu Skarbu przes\u0105dzi\u0142a o tym, kto t\u0119 pr\u00f3b\u0119 si\u0142 ostatecznie wygra\u0142. Przynajmniej, je\u015bli chodzi o rozstrzygni\u0119cia na boisku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla klubu z Cali, cho\u0107 w latach 2000-2002 jak na ironi\u0119 jeszcze trzykrotnie si\u0119ga\u0142 po mistrzostwo (z czego trzeci tytu\u0142 w wyniku reformy rozgrywek zosta\u0142 przyznany za tzw. Apertur\u0119, czyli pierwsz\u0105 faz\u0119 sezonu), wpisanie na list\u0119 okaza\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkiem prawdziwej katastrofy naznaczonej degradacj\u0105, bankructwem i mozolnym odbudowywaniem si\u0119. A\u017c w ko\u0144cu powrotem na szczyt. Ale to ju\u017c materia\u0142 na inne opowiadanie.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201eU wylotu drogi z moczar\u00f3w umieszczono napis: Macondo, a nieco dalej inny, wi\u0119kszy, przy g\u0142\u00f3wnej ulicy: B\u00f3g istnieje. We wszystkich domach opracowano klucze dla utrwalenia w pami\u0119ci przedmiot\u00f3w i uczu\u0107. Ale system ten wymaga\u0142 takiej czujno\u015bci i takiej si\u0142y moralnej, \u017ce wiele os\u00f3b uleg\u0142o czarowi rzeczywisto\u015bci wyimaginowanej, kt\u00f3r\u0105 sami wymy\u015blili i kt\u00f3ra by\u0142a mniej praktyczna, ale za to wygodniejsza i bardziej pocieszaj\u0105ca. Do rozpowszechnienia tej mistyfikacji szczeg\u00f3lnie przyczyni\u0142a si\u0119 Pilar Ternera, gdy wpad\u0142a na pomys\u0142 odczytywania przesz\u0142o\u015bci z kart, tak jak dawniej odczytywa\u0142a z nich przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Gabriel Garcia Marquez &#8211; \u201eSto lat samotno\u015bci\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Scena trzecia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<iframe data-testid=\"embed-iframe\" style=\"border-radius:12px\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/episode\/1tTyN4JmyPrzx54DJcMWAk?utm_source=generator&#038;theme=0\" width=\"100%\" height=\"152\" frameBorder=\"0\" allowfullscreen=\"\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" loading=\"lazy\"><\/iframe>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest druga po\u0142owa czerwca 1994 roku. W niedawno rozpocz\u0119tych mistrzostwach \u015bwiata w USA trwaj\u0105 rozgrywki grupowe. Reprezentanci kolumbijskiej dru\u017cyny narodowej skoszarowani w hotelu mierz\u0105 si\u0119 z ogromn\u0105 presj\u0105. W pierwszym meczu mimo ambitnej gry nieoczekiwanie przegrali z Rumuni\u0105. Cho\u0107 sam Pele wskazywa\u0142 ich jako potencjalnego kandydata do tryumfu w ca\u0142ych mistrzostwach. W ton\u0105cej w s\u0142o\u0144cu kalifornijskiej Pasadenie, nikomu z nich nie przysz\u0142o jednak do g\u0142owy by skorzysta\u0107 z urok\u00f3w pogody i zrelaksowa\u0107 si\u0119 w basenie, o wycieczce nad ocean czy innych aktywno\u015bciach nie wspominaj\u0105c. Siedz\u0105 zamkni\u0119ci w pokojach z oknami szczelnie zas\u0142oni\u0119tymi kotarami. Nastroje s\u0105 grobowe. Mimo, \u017ce niczego jeszcze definitywnie nie przegrali. I wci\u0105\u017c mog\u0105 awansowa\u0107 z grupy. Jednak z kraju nap\u0142ywaj\u0105 fatalne wiadomo\u015bci. I pogr\u00f3\u017cki. Kto\u015b w\u0142ama\u0142 si\u0119 do systemu obs\u0142uguj\u0105cego hotelow\u0105 telewizj\u0119 i zawodnikom na ekranach zamiast standardowej ram\u00f3wki wy\u015bwietlaj\u0105 si\u0119 gro\u017aby pod ich adresem. Ultimatum brzmi mniej wi\u0119cej w ten spos\u00f3b: je\u015bli w nast\u0119pnym meczu przeciwko USA nie odniesiecie przekonuj\u0105cego zwyci\u0119stwa, kto\u015b mo\u017ce zgin\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trenerowi Francisco Maturanie jacy\u015b domoro\u015bli stratedzy taktyczni pr\u00f3buj\u0105 miesza\u0107 w sk\u0142adzie. Tyle, \u017ce owych strateg\u00f3w nie mo\u017cna lekcewa\u017cy\u0107. S\u0105 brutalnymi bandytami nale\u017c\u0105cymi do najbardziej niebezpiecznych organizacji przest\u0119pczych na \u015bwiecie. Kolumbijskich karteli narkotykowych. Po \u015bmierci Pablo Escobara, zanim kartel z Cali zmonopolizowa\u0142 rynek i w jakim\u015b sensie uporz\u0105dkowa\u0142 sytuacj\u0119, nasta\u0142 okres chaosu i jeszcze wi\u0119kszej niepewno\u015bci ni\u017c dot\u0105d. Nie wiadomo by\u0142o kto jest kim, kto komu sprzyja i kto jest czyim wrogiem. Oraz sk\u0105d mo\u017ce nadci\u0105gn\u0105\u0107 niebezpiecze\u0144stwo. Czy raczej sk\u0105d nie nadci\u0105gnie \u2013 to by\u0142o o wiele \u0142atwiej przewidzie\u0107. Do hotelu przychodz\u0105 faksy z r\u00f3\u017cnymi wersjami sk\u0142adu. Rozdzwaniaj\u0105 si\u0119 telefony z pogr\u00f3\u017ckami. Bandyci za\u017c\u0105dali posadzenia na \u0142awce rezerwowych Gabriela Gomeza, przez wszystkie 14 lat zawodowej kariery wyst\u0119puj\u0105cego wy\u0142\u0105cznie w klubach nale\u017c\u0105cych do kartelu z Medellin, a wi\u0119c w Atletico Nacional, Deportivo Independiente oraz w Millonarios. W takiej atmosferze Maturana ze swym asystentem Hernanem Dario Gomezem, starszym bratem Gabriela, przygotowuj\u0105 dru\u017cyn\u0119 do pojedynku z Amerykanami. I ostatecznie uginaj\u0105 si\u0119 pod nieludzk\u0105 presj\u0105, gdy zagro\u017cono im, \u017ce je\u015bli zawodnik wybiegnie w podstawowym sk\u0142adzie eksploduj\u0105 ich rodzinne domy. Gomez mecz z gospodarzami rozpoczyna na \u0142awce. I ani na moment nie pojawia si\u0119 na boisku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, dzie\u0144 po spotkaniu z Rumuni\u0105 jednego z pi\u0142karzy, \u201eChonto\u201d Herrer\u0119 spotyka ogromna tragedia. W wypadku samochodowym na drodze pomi\u0119dzy Bogot\u0105 a Medellin ginie jego brat. Zanim wyja\u015bni si\u0119 faktyczna przyczyna \u015bmierci, Herrera ma prawo podejrzewa\u0107, \u017ce brat zosta\u0142 zamordowany. Chce wraca\u0107 do domu, by by\u0107 z rodzin\u0105. Ostatecznie jego wsp\u00f3\u0142lokator z pokoju hotelowego i partner w formacji obronnej, Andres Escobar przekonuje go do zmiany decyzji.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przed meczem z Amerykanami, obwo\u0142anym przez podgrzewaj\u0105ce atmosfer\u0119 lokalne media najwa\u017cniejszym wydarzeniem w historii pi\u0142ki no\u017cnej w USA, reprezentanci Kolumbii wpadli w ogromny do\u0142ek psychiczny. Gdzie\u015b si\u0119 ulotni\u0142a ca\u0142a tak charakterystyczna dla nich jako zespo\u0142u spontaniczno\u015b\u0107. I nimb obdarzonych nadprzyrodzonymi umiej\u0119tno\u015bciami zwyci\u0119zc\u00f3w, kt\u00f3rzy w spektakularny spos\u00f3b rozbili w eliminacjach pi\u0119\u0107 do zera faworyzowan\u0105 Argentyn\u0119. I to na jej terenie. W Buenos Aires. A tamtejsza publiczno\u015b\u0107 mimo kl\u0119ski i upokorzenia zgotowa\u0142a im owacj\u0119 na stoj\u0105co. To w\u0142a\u015bnie wtedy zacz\u0119to wskazywa\u0107 podopiecznych Maturany jako jednego z faworyt\u00f3w do medali w zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 mundialu. Tylko, \u017ce po pora\u017cce z Rumuni\u0105 nic ju\u017c z tej atmosfery nie zosta\u0142o. A porywaj\u0105ca gra, kt\u00f3ra przynios\u0142a sukces w eliminacjach sta\u0142a si\u0119 odleg\u0142ym wspomnieniem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spotkanie z gospodarzami od pocz\u0105tku nie uk\u0142ada\u0142o si\u0119 po my\u015bli Kolumbijczyk\u00f3w. Ich poczynania by\u0142y niedok\u0142adne, rwane, nerwowe. Akcje nie chcia\u0142y si\u0119 zaz\u0119bia\u0107. A kiedy ju\u017c dochodzili do klarownych sytuacji strzeleckich okazywali si\u0119 nieskuteczni. Wida\u0107 by\u0142o po nich, \u017ce mierz\u0105 si\u0119 z ogromn\u0105 presj\u0105. Cho\u0107 postronni kibice ogl\u0105daj\u0105cy to spotkanie przed telewizorami w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci mylili si\u0119 co do jej charakteru, kt\u00f3ry jak ju\u017c wiemy dalece wykracza\u0142 poza aspekt sportowy. I nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z normaln\u0105 boiskow\u0105 rywalizacj\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na wype\u0142nionym po brzegi ogromnym stadionie Rose Bowl, b\u0119d\u0105cym na co dzie\u0144 aren\u0105 rozgrywek futbolu ameryka\u0144skiego, pi\u0142karze USA uskrzydleni dopingiem prze\u017cywaj\u0105cej patriotyczne uniesienie publiczno\u015bci, cho\u0107 indywidualnie \u017caden nie prezentowa\u0142 poziomu cho\u0107by zbli\u017conego do faworyzowanych rywali, jako zesp\u00f3\u0142 ambitnie stawiali im czo\u0142a. I starali si\u0119 wykorzysta\u0107 ka\u017cd\u0105 nadarzaj\u0105c\u0105 si\u0119 okazj\u0119 do strzelenia gola.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dopi\u0119li swego w 35 minucie. W\u00f3wczas to nieszcz\u0119\u015bliwie interweniuj\u0105cy Andres Escobar skierowa\u0142 pi\u0142k\u0119 do w\u0142asnej bramki. To samob\u00f3jcze trafienie \u2013 jak si\u0119 mia\u0142o wkr\u00f3tce okaza\u0107 \u2013 przynios\u0142o mu zgub\u0119 i \u015bmier\u0107. Gdy po powrocie do Kolumbii pragn\u0105c odreagowa\u0107 nieudany mundial zosta\u0142 zastrzelony pod jednym z klub\u00f3w nocnych w rodzinnym Medellin. Post factum wielu uzna\u0142o owo wyj\u015bcie na miasto zawodnika \u2013 zw\u0142aszcza w takim momencie, gdy przemoc szala\u0142a na ulicach, a emocje po przegranych mistrzostwach buzowa\u0142y \u2013 za skrajnie nieodpowiedzialne i ryzykowne. Lecz m\u0142ody obro\u0144ca, s\u0142usznie postrzegany dot\u0105d jako wz\u00f3r rozwagi i roztropno\u015bci sprzeniewierzy\u0142 si\u0119 temu wizerunkowi jakby chc\u0105c wszystkim powiedzie\u0107: Patrzcie, oto jestem. Nigdzie si\u0119 nie ukrywam. Przemoc nie jest rozwi\u0105zaniem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ostatecznie mecz w Pasadenie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wynikiem dwa do jednego dla gospodarzy, kt\u00f3rzy rozegrali najlepsze spotkanie w turnieju, prezentuj\u0105c zw\u0142aszcza w drugiej po\u0142owie umiej\u0119tno\u015bci, o jakie wcze\u015bniej nikt by ich nie podejrzewa\u0142. Prowadz\u0105cy ameryka\u0144sk\u0105 kadr\u0119 Bora Milutinovi\u0107 ugruntowa\u0142 za\u015b sw\u0105 renom\u0119, je\u015bli nie trenerskiego maga i cudotw\u00f3rcy, to z pewno\u015bci\u0105 fachowca od zada\u0144 specjalnych, zbudowan\u0105 podczas poprzednich mundiali, gdy prowadzi\u0142 Meksyk i Kostaryk\u0119. Z obiema ekipami co najmniej wychodz\u0105c z grupy. A teraz uda\u0142o mu si\u0119 to ponownie. W\u0142a\u015bnie kosztem Kolumbijczyk\u00f3w. Im bowiem nic ju\u017c nie da\u0142o zwyci\u0119stwo w trzecim, ostatnim meczu ze Szwajcari\u0105. C\u00f3\u017c\u2026 Wydana przez Ronalda Reagana i kontynuowana przez jego nast\u0119pc\u0119 wojna z narkotykami w jakim\u015b sensie przynios\u0142a skutek tak\u017ce na boisku. Cho\u0107 kto dzi\u015b pami\u0119ta przebieg tamtego spotkania na Rose Bowl\u2026? W powszechnej \u015bwiadomo\u015bci pozosta\u0142a tylko ha\u0144ba jak\u0105 mimowolnie okry\u0142 si\u0119 futbol po zamordowaniu Escobara. I szok jaki to zab\u00f3jstwo wywo\u0142a\u0142o. Zapewne w ka\u017cdym zak\u0105tku \u015bwiata poza Kolumbi\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"908\" height=\"544\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1829\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic3.jpg 908w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic3-300x180.jpg 300w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/escobarpic3-768x460.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 908px) 100vw, 908px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">M\u015a w USA w 1994 roku. Samob\u00f3jcze trafienie Andresa Escobara w meczu przeciwko gospodarzom. Zr\u00f3d\u0142o: The Guardian<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andres Escobar nale\u017ca\u0142 do z\u0142otego pokolenia tamtejszej pi\u0142ki. Pierwszego, kt\u00f3re przywdziewaj\u0105c stroje w narodowych barwach osi\u0105gn\u0119\u0142o spektakularny sukces. Cho\u0107 \u00f3w kr\u00f3tkotrwa\u0142y wzlot zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w 1994 roku nie mniej bolesnym upadkiem. Jak ca\u0142a epoka \u201enarkofutbolu\u201d, kt\u00f3rej sta\u0142 si\u0119 jednym z symboli. Na kolejn\u0105 tak wspania\u0142\u0105 generacj\u0119 trzeba by\u0142o czeka\u0107 d\u0142ugie dwadzie\u015bcia lat. I objawienia si\u0119 talent\u00f3w Jamesa Rodrigueza, Radamela Falcao, Juana Cuadrado, Davida Ospiny\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nieudany wyst\u0119p w ameryka\u0144skich mistrzostwach by\u0142 dopiero trzecim startem kolumbijskiej kadry w \u015bwiatowym czempionacie. Debiut, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w 1962 roku na boiskach Chile zako\u0144czy\u0142 si\u0119 odpadni\u0119ciem ju\u017c po zmaganiach grupowych, a jedynym jego jasnym punktem by\u0142 brawurowy powr\u00f3t do \u017cywych ze stanu 0-3 oraz 1-4 w zako\u0144czonym ostatecznie rezultatem cztery do czterech meczu ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Niestety remis ze zwyci\u0119zc\u0105 grupy nic nie da\u0142 w obliczu pora\u017cek z Urugwajem i Jugos\u0142awi\u0105. Wstydliwa by\u0142a zw\u0142aszcza kl\u0119ska 0-5 z t\u0105 ostatni\u0105. Wcze\u015bniej \u2013 jak pami\u0119tamy \u2013 w wyniku konfliktu z FIFA na tle nielegalnego, \u201epirackiego\u201d statusu ich ligi Kolumbijczycy nawet nie startowali w eliminacjach. A o zamierzch\u0142ych przedwojennych czasach nie ma co wspomina\u0107, bo w kraju nie by\u0142o profesjonalnej pi\u0142ki. Kwestia amatorstwo kontra zawodowstwo w latach 20-tych i 30-tych ubieg\u0142ego stulecia jakkolwiek bardzo ciekawa jest zbyt obszern\u0105 i skomplikowan\u0105 materi\u0105, by przybli\u017ca\u0107 j\u0105 w tym miejscu cho\u0107by skr\u00f3towo. Mimo wi\u0119c tego, \u017ce u jej \u017ar\u00f3de\u0142 znajdziemy rozwi\u0105zania wielu fascynuj\u0105cych &#8211; zw\u0142aszcza z dzisiejszej perspektywy \u2013 zagadek, na przyk\u0142ad tej, dlaczego Urugwajczycy wbrew jasnym wytycznym FIFA ozdabiaj\u0105 sw\u00f3j herb na reprezentacyjnych trykotach czterema zamiast dw\u00f3ch gwiazdek za oficjalne tytu\u0142y mistrzowskie, to jednak jest to materia\u0142 na ca\u0142kiem inn\u0105 opowie\u015b\u0107. Zainteresowanych odsy\u0142amy do monumentalnej, odkrywaj\u0105cej przed czytelnikiem mn\u00f3stwo nieznanych dot\u0105d fakt\u00f3w, \u201eHistorii Mundiali\u201d Leszka Jarosza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na kolejny wyst\u0119p w najwa\u017cniejszej pi\u0142karskiej imprezie ekipy Los Cafeteros \u2013 bo taki przydomek nosi tamtejsza kadra narodowa \u2013 trzeba by\u0142o czeka\u0107 a\u017c do 1990 roku. A wi\u0119c apogeum epoki \u201enarkofutbolu\u201d. Kolumbijczycy jechali do W\u0142och pe\u0142ni nadziei, ale i ciekawo\u015bci. Pi\u0142karze, jeszcze m\u0142odzi i g\u0142odni sukcesu, lecz ju\u017c do\u015bwiadczeni, dowodzeni na murawie przez charyzmatycznego dyrygenta gry Carlosa Valderram\u0119 i realizuj\u0105cy strategi\u0119 trenerskiego wizjonera Francisca Maturany, kt\u00f3ry dopiero co udowodni\u0142 swe kompetencje zdobywaj\u0105c z Atletico Nacional Copa Libertadores i w znacznej mierze opar\u0142 sk\u0142ad reprezentacji o zawodnik\u00f3w tego\u017c Nacionalu, ci wi\u0119c gracze, podobnie jak kolumbijska opinia publiczna, sami chyba nie byli pewni na co ich sta\u0107. Pami\u0119tajmy, \u017ce by\u0142 to ich pokoleniowy debiut i pierwszy start narodowej dru\u017cyny na \u015bwiatowych mistrzostwach od niemal trzech dekad. Trudno by\u0142o zatem si\u0119 dziwi\u0107 takiej postawie. Gdy cztery lata p\u00f3\u017aniej jako dru\u017cyna okrzepli, a w dodatku opromienia\u0142a ich wirtuozerska renoma z eliminacji, jechali do Stan\u00f3w Zjednoczonych po z\u0142oto. Przynajmniej w opinii niekt\u00f3rych ekspert\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyst\u0119p we W\u0142oszech zako\u0144czy\u0142 si\u0119 umiarkowanym sukcesem. Czyli wyj\u015bciem z grupy. Wydaje si\u0119, \u017ce podopieczni Maturany osi\u0105gn\u0119li w Italia\u201990 dok\u0142adnie tyle, na ile ich by\u0142o w\u00f3wczas sta\u0107. Po pokonaniu dwa do zera Zjednoczonych Emirat\u00f3w Arabskich, znacznie skromniejszej ni\u017c poprzednio, bo tylko jednobramkowej pora\u017cce z Jugas\u0142awi\u0105 i sensacyjnym, wydartym w ostatnich sekundach remisie z Republik\u0105 Federaln\u0105 Niemiec dzi\u0119ki bramce nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c niestety Freddy\u2019ego Rincona, Kolumbia zaj\u0119\u0142a trzecie miejsce w grupie, co da\u0142o jej przepustk\u0119 do dalszych gier. Na jej drodze stan\u0105\u0142 wtedy rewelacyjny Kamerun z prze\u017cywaj\u0105cym drug\u0105, a mo\u017ce i trzeci\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 Rogerem Mill\u0105. Asem atutowym afryka\u0144skiej dru\u017cyny rozpoczynaj\u0105cym mecze na \u0142awce. Zwyci\u0119stwo rywali stosunkiem dwa do jednego rozstrzygn\u0119\u0142o si\u0119 dopiero w dogrywce, a oba gole zdoby\u0142 dla nich niezawodny Milla, kt\u00f3ry wraz z ca\u0142\u0105 ekip\u0105 Nieposkromionych Lw\u00f3w sta\u0142 si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych objawie\u0144 turnieju. Cho\u0107 dokona\u0142 tego w wieku przedemerytalnym. A Los Cafeteros\u2026? No c\u00f3\u017c. Ci mogli z podniesionymi g\u0142owami wr\u00f3ci\u0107 do domu. Zremisowali wszak po ambitnej walce z \u2013 jak si\u0119 mia\u0142o okaza\u0107 \u2013 nowo koronowanymi mistrzami \u015bwiata. I zarazem ekip\u0105, kt\u00f3ra na ka\u017cdym z trzech ostatnich mundiali pocz\u0105wszy od 82 roku dociera\u0142a do \u015bcis\u0142ego fina\u0142u. Z niemieckim walcem rozje\u017cd\u017caj\u0105cym we W\u0142oszech wszystko i wszystkich. A gdy silnik owego potwora na chwil\u0119 dostawa\u0142 zadyszki lub natrafia\u0142 na zaciek\u0142y op\u00f3r \u2013 jak w p\u00f3\u0142finale z Angli\u0105 \u2013 skutecznie \u0142ama\u0142 go do ostatnich sekund. I koniec ko\u0144c\u00f3w wychodzi\u0142 z rywalizacji zwyci\u0119ski. Nik\u0142a za\u015b pora\u017cka Kolumbijczyk\u00f3w z wkraczaj\u0105cym w doros\u0142o\u015b\u0107 fenomenalnym jugos\u0142owia\u0144skim pokoleniem, zdaniem wielu posiadaj\u0105cym obok Brazylii z lat 82-86 najwi\u0119ksze spo\u015br\u00f3d dru\u017cyn, kt\u00f3rym nie dane by\u0142o si\u0119gn\u0105\u0107 po tytu\u0142, st\u0119\u017cenie talentu i pi\u0142karskiej jako\u015bci na metr kwadratowy boiska, musia\u0142a by\u0107 przez Valderram\u0119, Higuit\u0119 i sp\u00f3\u0142k\u0119 wkalkulowana w koszty. Wzi\u0105wszy to wszystko pod uwag\u0119 podopieczni trenera Maturany nie mieli powodu si\u0119 swego wyst\u0119pu wstydzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wspomniane przed chwil\u0105 w kontek\u015bcie bajecznych wyst\u0119p\u00f3w Canarinhos lata 1982-86 spinane turniejami w Hiszpanii i Meksyku to w opinii niekt\u00f3rych najromantyczniejszy i najg\u0142\u0119biej nacechowany wyrafinowanym pi\u0119knem gry jako takiej okres mi\u0119dzynarodowych zmaga\u0144 futbolowych reprezentacji. Cho\u0107 oczywi\u015bcie wci\u0105\u017c pami\u0119ta si\u0119 te\u017c zdarzenia b\u0119d\u0105ce owego zjawiska antytez\u0105. Jak cho\u0107by mecz ha\u0144by RFN \u2013 Austria. Czy \u201eR\u0119k\u0119 Boga\u201d, kt\u00f3ra zapewne ca\u0142emu pokoleniu Anglik\u00f3w doskwiera\u0107 b\u0119dzie do ko\u0144ca ich dni jak piek\u0105ca rana. Jednak cudownie rozwijaj\u0105ca ataki Brazylia Zico i Socratesa, doskona\u0142a Francja Platiniego, czy wreszcie Argentyna najznakomitszego z nich wszystkich Maradony, dostarczaj\u0105ce widzom niezapomnianych spektakli i wra\u017ce\u0144 wszystko rekompensowa\u0142y. To ich pe\u0142n\u0105 rozmachu gr\u0119 chce si\u0119 wspomina\u0107. A nie bandycki faul Schumachera na Battistonie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ma\u0142o kto ju\u017c dzi\u015b pami\u0119ta, \u017ce mundial z roku 86 mia\u0142 si\u0119 pierwotnie odby\u0107 w Kolumbii. FIFA powierzy\u0142a jej organizacj\u0119 turnieju w roli gospodarza niemal dok\u0142adnie 12 lat wcze\u015bniej. W czerwcu 1974. I to w Bogocie, a nie w Mexico City (lub jak kto woli Ciudad de Mexico) powinno nast\u0105pi\u0107 jego otwarcie i fina\u0142. Albo eksplozja geniuszu Boga Futbolu we wspomnianym \u0107wier\u0107finale z Angli\u0105. To Medellin i Cali zamiast Monterrey czy Guadalajary powinny go\u015bci\u0107 kibic\u00f3w podczas innych spotka\u0144. Na przyk\u0142ad epick\u0105 wymian\u0119 cios\u00f3w mi\u0119dzy Brazyli\u0105 a Francj\u0105 w drugiej cz\u0119\u015bci drabinki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z dzisiejszej perspektywy wydaje si\u0119, \u017ce 12 lat to wystarczaj\u0105co du\u017co czasu na przygotowania. Nawet wzi\u0105wszy pod uwag\u0119 ogrom niezb\u0119dnych nak\u0142ad\u00f3w i rozmach imprezy, kt\u00f3ra w mi\u0119dzyczasie rozros\u0142a si\u0119 do turnieju 24-zespo\u0142owego. A wi\u0119cej dru\u017cyn to wi\u0119cej stadion\u00f3w, wi\u0119cej pokoi hotelowych dla przybysz\u00f3w, wi\u0119cej po\u0142\u0105cze\u0144 drogowych, kolejowych i lotniczych, wi\u0119cej miejsc w szpitalach, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c wi\u0119cej niezb\u0119dnej infrastruktury. Dla kraju targanego wieloletnimi krwawymi konfliktami, tocz\u0105cego r\u00f3wnocze\u015bnie wojn\u0119 z organizacjami partyzanckimi, jak i kartelami narkotykowymi, ze zdewastowan\u0105 przez korupcj\u0119 i wysok\u0105 inflacj\u0119 gospodark\u0105, by\u0142 to ogromny wysi\u0142ek. Dlatego nie nale\u017cy zapomina\u0107 o historycznym kontek\u015bcie i okoliczno\u015bciach towarzysz\u0105cych nieudanym przygotowaniom. Lub raczej ich niemal ca\u0142kowitemu brakowi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pocz\u0105tkowo robiono dobr\u0105 min\u0119 do z\u0142ej gry. Kolumbijskie w\u0142adze udawa\u0142y, \u017ce przygotowania id\u0105 zgodnie z planem, a FIFA udawa\u0142a, \u017ce w to wierzy. Kiedy jednak czas potrzebny na zbudowanie koniecznych obiekt\u00f3w nieub\u0142aganie si\u0119 skurczy\u0142, efekt\u00f3w za\u015b nie by\u0142o wida\u0107, sprawa zacz\u0119\u0142a decydentom ci\u0105\u017cy\u0107 i sta\u0142a si\u0119 przedmiotem gor\u0105cego sporu politycznego. Przysz\u0142y prezydent Betancur ze sprzeciwu wobec ponoszenia przez pa\u0144stwo ogromnych wydatk\u00f3w na t\u0119 imprez\u0119, uczyni\u0142 wr\u0119cz jedno z przewodnich hase\u0142 kampanii wyborczej. Inna sprawa, \u017ce z coraz bardziej z biegiem lat komercjalizuj\u0105cego si\u0119 mundialu zyski mia\u0142a czerpa\u0107 g\u0142\u00f3wnie \u015bwiatowa federacja, a ci\u0119\u017car koszt\u00f3w wzi\u0105\u0107 na siebie kraj, kt\u00f3remu powierzono organizacj\u0119. Cho\u0107 to jednak pewna nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107, precyzyjniejsze by\u0142oby sformu\u0142owanie kraj-gospodarz. Bo za stron\u0119 komercyjn\u0105 odpowiada\u0142a FIFA i to ona formalnie mia\u0142a by\u0107 organizatorem imprezy. A tak\u017ce jej najwi\u0119kszym finansowym beneficjentem. Co\u015b tam odpalaj\u0105c gospodarzom, uczestnikom oraz na szczytne cele statutowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie dziwi wi\u0119c, \u017ce w obliczu wewn\u0119trznych k\u0142opot\u00f3w oraz kryzysu gospodarczego Kolumbijczycy zacz\u0119li szuka\u0107 drogi ucieczki. I wymiksowania si\u0119 z tego uk\u0142adu. Zw\u0142aszcza po druzgocz\u0105cych wnioskach z wizytacji, na kt\u00f3r\u0105 pofatygowa\u0142 si\u0119 do nich sam szef \u015bwiatowego pi\u0142karstwa Joao Havelange. Wybawienie nadesz\u0142o z nieoczekiwanego, skandynawskiego kierunku. A dok\u0142adniej ze Szwedzkiej Akademii Kr\u00f3lewskiej, kt\u00f3ra da\u0142a im do r\u0119ki pretekst i wym\u00f3wk\u0119 przyznaj\u0105c w 1982 roku Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie literatury Gabrielowi Garcii Marquezowi. W\u00f3wczas to nowo wybrany prezydent Betancur w swym g\u0142o\u015bnym na ca\u0142y \u015bwiat przem\u00f3wieniu do rodak\u00f3w, z jednej strony konfrontacyjnym wzgl\u0119dem FIFA, z drugiej niewolnym od patetycznych ton\u00f3w, de facto stwierdzi\u0142, \u017ce nie potrzebuj\u0105 oni ju\u017c mundialu, skoro maj\u0105 noblist\u0119. W ten oto spos\u00f3b najwi\u0119kszy turniej pi\u0142karski \u015bwiata przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z Kolumbii do Meksyku. Mimo, \u017ce w ostatniej chwili pr\u00f3bowali go jeszcze przechwyci\u0107 Amerykanie. I cho\u0107 nie oby\u0142o si\u0119 bez turbulencji, kraj nowych gospodarzy nawiedzi\u0142o bowiem przed mistrzostwami przera\u017caj\u0105ce trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re odebra\u0142o \u017cycie wielu tysi\u0105com os\u00f3b, to jednak niemal w pe\u0142ni gotowa, wymagaj\u0105ca jedynie od\u015bwie\u017cenia infrastruktura pozosta\u0142a po poprzednim \u015bwiatowym czempionacie organizowanym przez Meksyk zaledwie szesna\u015bcie lat wcze\u015bniej, nie ucierpia\u0142a na tyle by zn\u00f3w w ostatniej chwili trzeba by\u0142o zmienia\u0107 lokalizacj\u0119. Mexico\u201986 odby\u0142o si\u0119 bez wi\u0119kszych przeszk\u00f3d b\u0119d\u0105c pod wzgl\u0119dem sportowym jednym z najwspanialszych mundiali w historii. I to strona sportowa w\u0142a\u015bnie w pe\u0142ni zrekompensowa\u0142a zdarzaj\u0105ce si\u0119 pod drodze organizacyjne niedoci\u0105gni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolumbijczykom zatem przepad\u0142 wyst\u0119p w roli gospodarza i na pierwszy od 1962 roku udzia\u0142 w turnieju musieli zaczeka\u0107 jeszcze cztery lata. Mo\u017ce to i lepiej. Zd\u0105\u017cy\u0142o dojrze\u0107 nowe, obiecuj\u0105ce pokolenie pi\u0142karzy. Do nieco starszych Valderamy, Gomeza czy Herrery, do\u0142\u0105czyli Rincon, Alvarez, Escobar, Higuita\u2026 Ten ostatni w 86 roku mia\u0142 zaledwie 20 lat. Inna sprawa, \u017ce ju\u017c jako 19-latek debiutowa\u0142 w lidze. Gdy Pablo Escobar wypo\u017cyczy\u0142 go swemu wsp\u00f3lnikowi \u201eEl Mexicano\u201d do Millonarios. A po jednym sezonie zn\u00f3w wezwa\u0142 do siebie by zaj\u0105\u0142 miejsce mi\u0119dzy s\u0142upkami w Nacionalu. Wi\u0119c kto wie\u2026 Dla golkipera nosz\u0105cego przydomek \u201eEl Loco\u201d, czyli \u201eSzaleniec\u201d, nie by\u0142o rzeczy niemo\u017cliwych. Jego najbardziej brawurowym wyczynem, dzi\u0119ki kt\u00f3remu zyska\u0142 nie\u015bmierteln\u0105 s\u0142aw\u0119 by\u0142a oczywi\u015bcie akrobatyczna interwencja w towarzyskim meczu z Angli\u0105 na Wembley, okrzykni\u0119ta p\u00f3\u017aniej mianem \u201eSkorpiona\u201d. I ju\u017c na zawsze nieroz\u0142\u0105cznie zwi\u0105zana z nazwiskiem Higuity. M\u00f3wisz Higuita, my\u015blisz \u201eSkorpion\u201d. My\u015blisz \u201eSkorpion\u201d m\u00f3wisz \u201eEl Loco\u201d. Z drugiej strony niesprawiedliwe by\u0142oby sprowadzanie jego dokona\u0144 do pojedynczego, nawet najbardziej spektakularnego popisu\u2026 Zosta\u0142 te\u017c zapami\u0119tany z fiku\u015bnej fryzury\u2026 No dobrze, darujmy sobie uszczypliwo\u015bci.&nbsp;Kolumbijskiemu bramkarzowi, do kt\u00f3rego ze wzgl\u0119du na ekstremalnie ryzykowne wypady daleko poza pole karne przylgn\u0119\u0142a \u0142atka \u201epajacowatego\u201d, historia przyzna\u0142a racj\u0119. Dzi\u015b, mimo tego, \u017ce zapewne ze wzgl\u0119du na niezbyt imponuj\u0105ce warunki fizyczne trudno by mu by\u0142o odnale\u017a\u0107 si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnym futbolu, uwa\u017ca si\u0119 go za prekursora powszechnie stosowanego sposobu gry z wykorzystaniem golkipera jako zawodnika z pola. A zatem ekstrawagancja tak, owszem. Ale r\u00f3wnie\u017c wizja gry i umiej\u0119tno\u015bci. W tych kilku s\u0142owach zawiera\u0142o si\u0119 boiskowe e<em>mplois<\/em>&nbsp;Rene Higuity.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A poza boiskowe? Mi\u0119dzy jednym a drugim nie by\u0142o wielkiej r\u00f3\u017cnicy. Showman na boisku i poza nim. Higuita pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem by\u0142 kompletnie innym cz\u0142owiekiem od spokojnego i wywa\u017conego kolegi z klubu i reprezentacji, Andresa Escobara. To w\u0142a\u015bnie \u201eEl Loco\u201d w najpe\u0142niejszym znaczeniu tego s\u0142owa spo\u015br\u00f3d wszystkich graczy Atletico Nacional, kt\u00f3rymi szef wszystkich szef\u00f3w Pablo Escobar lubi\u0142 si\u0119 otacza\u0107 niczym kr\u00f3liczkami Playboya, m\u00f3g\u0142 si\u0119 tytu\u0142owa\u0107 jego przyjacielem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bramkarz bywa\u0142 cz\u0119stym go\u015bciem w El Catedral, opisanym w pierwszej cz\u0119\u015bci naszej opowie\u015bci wi\u0119zieniu, w kt\u00f3rym narkotykowy boss da\u0142 si\u0119 zamkn\u0105\u0107 by unikn\u0105\u0107 ekstradycji do USA. Zar\u00f3wno on, jak i wielu innych renomowanych zawodnik\u00f3w przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do tego miejsca przypominaj\u0105cego zak\u0142ad karny jedynie z nazwy, gra\u0142o z udaj\u0105cym wi\u0119\u017ania Escobarem w pi\u0142k\u0119 i uczestniczy\u0142o w organizowanych przez niego imprezach. Po nag\u0142o\u015bnieniu sprawy przez media sta\u0142o si\u0119 to \u017ar\u00f3d\u0142em k\u0142opot\u00f3w dla Higuity i przede wszystkim samego \u201enarkobarona\u201d, kt\u00f3ry, gdy przymuszone krytyk\u0105 opinii publicznej w\u0142adze postanowi\u0142y zaostrzy\u0107 mu re\u017cim, po prostu El Catedral opu\u015bci\u0142 i wr\u00f3ci\u0142 na wojenn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 z pa\u0144stwem. Cho\u0107 oczywi\u015bcie powod\u00f3w owej wolty, nie pierwszej przecie\u017c w karierze najs\u0142ynniejszego kolumbijskiego przest\u0119pcy by\u0142o o wiele wi\u0119cej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rene Higuita, da\u0142 si\u0119 te\u017c wpl\u0105ta\u0107 w spraw\u0119 przekazania okupu za uwolnienie porwanej c\u00f3rki pewnego medelli\u0144skiego przedsi\u0119biorcy powi\u0105zanego z Nacionalem (i prawdopodobnie z bran\u017c\u0105 narkotykow\u0105), co zanim go uniewinniono przyp\u0142aci\u0142 siedmiomiesi\u0119czn\u0105 odsiadk\u0105 i absencj\u0105 w mistrzostwach \u015bwiata w USA w 1994 roku. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce zasadniczym celem w\u0142adz, kt\u00f3re wtr\u0105ci\u0142y zawodnika do wi\u0119zienia by\u0142o dorwanie za jego po\u015brednictwem Escobara, a pi\u0142karz, kt\u00f3ry cho\u0107 formalnie pope\u0142ni\u0142 przest\u0119pstwo uzyskuj\u0105c z tego tytu\u0142u korzy\u015b\u0107 finansow\u0105 (rodzina porwanej dziewczynki w podzi\u0119ce za jego zaanga\u017cowanie wr\u0119czy\u0142a mu kopert\u0119 z pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioma tysi\u0105cami dolar\u00f3w), w istocie pom\u00f3g\u0142 jedynie w uwolnieniu ofiary. Jakkolwiek by tego nie ocenia\u0107, przyja\u017a\u0144 z Pablo Escobarem i lojalno\u015b\u0107 jak\u0105 si\u0119 wobec niego wykaza\u0142 nie id\u0105c na \u017cadne uk\u0142ady w kwestii jego pojmania, mia\u0142y dla niekonwencjonalnego golkipera bolesny fina\u0142. Nawet wzi\u0105wszy pod uwag\u0119, \u017ce ameryka\u0144skie mistrzostwa, kt\u00f3re opu\u015bci\u0142 okaza\u0142y si\u0119 dla Kolumbijczyk\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142em traumy i rozczarowania.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Goalkeeper Ren\u00e9 Higuita&#039;s Incredible Scorpion Kick | From The Archive\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/TRj3dKKp9tI?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ucieczka z La Catedral i to co si\u0119 po niej wydarzy\u0142o by\u0142a ostatnim aktem w\u0142asnor\u0119cznie napisanego przez Escobara dramatu. Przy czym dramat \u00f3w \u2013 trzymaj\u0105c si\u0119 odniesie\u0144 do literatury \u2013 im bli\u017cej fina\u0142u, tym bardziej by\u0142 pozbawiony magii. Pozostawa\u0142 sam brutalny realizm. Niedawny wszechmocny szef wszystkich szef\u00f3w zmieni\u0142 si\u0119 w \u015bcigan\u0105 zwierzyn\u0119, a brutalno\u015b\u0107, jaka zapanowa\u0142a w\u00f3wczas na ulicach przekroczy\u0142a i tak ju\u017c wy\u015brubowane do granic mo\u017cliwo\u015bci standardy. Przyczynili si\u0119 do tego zw\u0142aszcza Los Pepes \u2013 sformowane przez jego wrog\u00f3w szwadrony \u015bmierci, kt\u00f3rych przydomek stanowi\u0142 akronim od s\u0142\u00f3w: Poszkodowani przez Pablo Escobara. Ich jedynym celem by\u0142o zabicie jego samego, a tak\u017ce dorwanie ka\u017cdego, kto w jakikolwiek spos\u00f3b m\u00f3g\u0142by temu celowi przeszkodzi\u0107, czy te\u017c przys\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 osi\u0105gni\u0119ciu go jako \u017cywa lub martwa przyn\u0119ta. Czyli wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, znajomych, przyjaci\u00f3\u0142 i rodziny. Paradoksalnie by\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie pobyt w wi\u0119zieniu uchroni\u0142 Rene Higuit\u0119 przed wpadni\u0119ciem w \u0142apy Los Pepes. I podzieleniem losu wielu ludzi, kt\u00f3rzy albo okazali si\u0119 nieprzydatni, albo wr\u0119cz przeciwnie, ich przydatno\u015b\u0107 polega\u0142a na tym \u017ce zgin\u0119li jako pos\u0142a\u0144cy wys\u0142anej pod bardzo konkretnym adresem wiadomo\u015bci. Lub jako przestroga dla innych. By si\u0119 od Escobara odsun\u0119li i nie pr\u00f3bowali mu pomaga\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">On za\u015b, mimo, \u017ce opr\u00f3cz Los Pepes mia\u0142 tak\u017ce na g\u0142owie wszystkie mo\u017cliwe s\u0142u\u017cby na czele z wspomnian\u0105 w poprzednim odcinku DAS, a tak\u017ce DEA i tzw. Blokiem Poszukiwawczym, pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 jako\u015b odgryza\u0107, ale coraz bardziej kurczy\u0142y si\u0119 mu zasoby, oraz liczba pozosta\u0142ych przy nim ludzi. Na samym ko\u0144cu zosta\u0142 sam. Zaszczuty, wyn\u0119dznia\u0142y, zap\u0119dzony do mysiej dziury. A\u017c w ko\u0144cu upolowany niczym ranne zwierz\u0119 podczas ostatniej pr\u00f3by wymkni\u0119cia si\u0119 oprawcom.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak sko\u0144czy\u0142 Pablo Escobar Gaviria. Najpot\u0119\u017cniejszy kolumbijski z\u0142oczy\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie oznacza\u0142o to bynajmniej, \u017ce przemoc i \u015bmier\u0107 przesta\u0142y zbiera\u0107 swe okrutne \u017cniwo. Nie tylko w miastach, ale i w po\u0142o\u017conych na uboczu wioskach. Chaos chwilowo wr\u0119cz si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0142, a Kolumbia jeszcze d\u0142ugo zmaga\u0142a si\u0119 z konsekwencjami i spu\u015bcizn\u0105 epoki, kt\u00f3rej jednym z symboli sta\u0142y si\u0119 narkotykowe kartele. A opr\u00f3cz nich daj\u0105cy chwilowe wytchnienie od codzienno\u015bci futbol. Na kt\u00f3rym, jak na wszystkim co u\u0142atwia\u0142o im realizacj\u0119 cel\u00f3w, po\u0142o\u017cy\u0142y \u0142ap\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W filmie dokumentalnym \u201eEscobar i Escobar\u201d (The Two Escobars) z 2010 roku&nbsp;Juan Jose Bellini, by\u0142y prezes tamtejszej federacji pi\u0142karskiej skazany na 6 lat wi\u0119zienia za pranie pieni\u0119dzy wypowiada takie oto s\u0142owa:&nbsp;<em>\u201eNag\u0142y sukces kolumbijskiego futbolu trzeba przypisa\u0107 pojawieniu si\u0119 pieni\u0119dzy pochodz\u0105cych z handlu narkotykami, wszyscy si\u0119 na to godzili\u015bmy, wszyscy brali\u015bmy w tym udzia\u0142, teraz mamy si\u0119 czego wstydzi\u0107.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I jeszcze jeden cytat z tego samego filmu:&nbsp;<em>\u201ePi\u0142ka no\u017cna to ci\u0105g\u0142a walka mi\u0119dzy tym kim jeste\u015b, a tym kim chcesz by\u0107. Marzysz o zwyci\u0119stwach, ale s\u0105 rzeczy wa\u017cniejsze. Cen\u0105 naszych zwyci\u0119stw by\u0142o bezpiecze\u0144stwo graczy. W\u0142adze nie panowa\u0142y nad tym co dzia\u0142o si\u0119 na ulicach. Ka\u017cde spo\u0142ecze\u0144stwo zbudowane na niepewnych fundamentach musi kiedy\u015b upa\u015b\u0107. Teraz sprz\u0105tamy ulice i zaczynamy odbudow\u0119 kraju.\u201d&nbsp;<\/em>Zapewne zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 Kolumbijczyk\u00f3w pragn\u0119\u0142aby, aby to w gruncie rzeczy optymistyczne przes\u0142anie Francisca Maturany okaza\u0142o si\u0119 trafne. Dzi\u015b wiemy, \u017ce cho\u0107 nie wszystkie problemy uda\u0142o si\u0119 rozwi\u0105za\u0107, a gro\u017aby wysuwane przez nowego\/starego prezydenta USA pod adresem niekt\u00f3rych pa\u0144stw i przyw\u00f3dc\u00f3w s\u0105siedniego kontynentu nie omin\u0119\u0142y i Kolumbii, to \u2013 jak si\u0119 wydaje &#8211; powrotu do czas\u00f3w Pablo Escobara i jemu podobnych nie ma, a kraj w przeciwie\u0144stwie do le\u017c\u0105cego na tym samym p\u00f3\u0142nocnym szlaku Meksyku nie zawr\u00f3ci\u0142 ze \u015bcie\u017cki odbudowy. Oby tak pozosta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Film ko\u0144czy si\u0119 s\u0142owami Andresa Escobara:&nbsp;<em>\u201e\u017bycie trwa dalej.\u201d&nbsp;<\/em>Niech pos\u0142u\u017c\u0105 one za puent\u0119.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wesprzyj Kultur\u0119 Gry, stawiaj\u0105c nam wirtualn\u0105 kaw\u0119 na BuyCoffee.com. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"width: 100%; max-width: 460px; margin: 0 auto; font-family: Arial, sans-serif;\">\n <div style=\" box-sizing: border-box; background-color: #FFFFFF; padding: 12px; border-radius: 16px; box-shadow: 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 10px 15px -3px rgba(0, 0, 0, 0.1), 0 4px 6px -4px rgba(0, 0, 0, 0.1); width: 100%; background-color: #00A862; color: #FFFFFF; text-align: center; \" > <h3 style=\"font-size: 14px; font-weight: 600; line-height: 1.5; margin: 0;\"> Postaw kaw\u0119 za: <\/h3> <\/div> <div style=\"display: flex; gap: 8px; margin-top: 12px; justify-content: center;\"> <a href=\"https:\/\/buycoffee.to\/kulturagry?coffeeSize=small\" style=\" display: flex; flex-direction: column; justify-content: center; align-items: center; padding: 12px; border-radius: 16px; box-shadow: 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 10px 15px -3px rgba(0, 0, 0, 0.1), 0 4px 6px -4px rgba(0, 0, 0, 0.1); width: 100%; text-align: center; background-color: #00A862; color: #FFFFFF; text-decoration: none; \" target=\"_blank\" title=\"Postaw kaw\u0119 za: 5 z\u0142\" > <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/buycoffee.to\/img\/coffee-small-primary.svg\" alt=\"small coffee icon\" style=\"width: 30px; height: 30px;\" \/> <span style=\"font-size: 14px; font-weight: 700; margin-top: 8px; line-height: 1.5;\"> 5 z\u0142 <\/span> <\/a> <a href=\"https:\/\/buycoffee.to\/kulturagry?coffeeSize=medium\" style=\" display: flex; flex-direction: column; justify-content: center; align-items: center; padding: 12px; border-radius: 16px; box-shadow: 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 10px 15px -3px rgba(0, 0, 0, 0.1), 0 4px 6px -4px rgba(0, 0, 0, 0.1); width: 100%; text-align: center; background-color: #00A862; color: #FFFFFF; text-decoration: none; \" target=\"_blank\" title=\"Postaw kaw\u0119 za: 10 z\u0142\" > <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/buycoffee.to\/img\/coffee-medium-primary.svg\" alt=\"medium coffee icon\" style=\"width: 30px; height: 30px;\" \/> <span style=\"font-size: 14px; font-weight: 700; margin-top: 8px; line-height: 1.5;\"> 10 z\u0142 <\/span> <\/a> <a href=\"https:\/\/buycoffee.to\/kulturagry?coffeeSize=large\" style=\" display: flex; flex-direction: column; justify-content: center; align-items: center; padding: 12px; border-radius: 16px; box-shadow: 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 0 rgba(0,0,0,0), 0 10px 15px -3px rgba(0, 0, 0, 0.1), 0 4px 6px -4px rgba(0, 0, 0, 0.1); width: 100%; text-align: center; background-color: #00A862; color: #FFFFFF; text-decoration: none; \" target=\"_blank\" title=\"Postaw kaw\u0119 za: 15 z\u0142\" > <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/buycoffee.to\/img\/coffee-large-primary.svg\" alt=\"large coffee icon\" style=\"width: 30px; height: 30px;\" \/> <span style=\"font-size: 14px; font-weight: 700; margin-top: 8px; line-height: 1.5;\"> 15 z\u0142 <\/span> <\/a> <\/div> <\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">David Arrowsmith \u201eNARCOBALL Futbol, kartele i \u015bmier\u0107 w Kolumbii Pablo Escobara\u201d, t\u0142um. Bartosz Sa\u0142but, Wydawnictwo Sine Qua Non, Krak\u00f3w 2024<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Leszek Jarosz \u201eHistoria Mundiali\u201d Tom 2. 1978-2022,&nbsp;Wydawnictwo Sine Qua Non, Wyd. I, Krak\u00f3w 2023<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.goal.com\/en\/news\/well-live-finer-than-any-footballer-in-the-world---the-story-of-el-dorado-the-worlds-first-super-league\/1niialzaibdym1ph23lcr5zdlz\">https:\/\/www.goal.com\/en\/news\/well-live-finer-than-any-footballer-in-the-world&#8212;the-story-of-el-dorado-the-worlds-first-super-league\/1niialzaibdym1ph23lcr5zdlz<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/sport.tvp.pl\/47646876\/pilka-nozna-najwazniejsze-mecze-w-historii-futbolu-9-niebieski-balet-czyli-real-madryt-millonarios-po-tym-spotkaniu-krolewscy-pokochali-alfredo-di-stefano\">https:\/\/sport.tvp.pl\/47646876\/pilka-nozna-najwazniejsze-mecze-w-historii-futbolu-9-niebieski-balet-czyli-real-madryt-millonarios-po-tym-spotkaniu-krolewscy-pokochali-alfredo-di-stefano<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.goal.com\/en\/news\/from-the-clinton-list-and-relegation-to-the-top-of-colombian\/2njcja6bq4n91m6zad2bzuhpt\">https:\/\/www.goal.com\/en\/news\/from-the-clinton-list-and-relegation-to-the-top-of-colombian\/2njcja6bq4n91m6zad2bzuhpt<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.espn.com.ar\/noticias\/nota\/_\/id\/2279860\/-america-de-cali-salio-de-la-lista-clinton\">https:\/\/www.espn.com.ar\/noticias\/nota\/_\/id\/2279860\/-america-de-cali-salio-de-la-lista-clinton<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.rsssf.org\/tablesc\/colchamp.html\">https:\/\/www.rsssf.org\/tablesc\/colchamp.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Film dok.&nbsp;\u201eEscobar i Escobar\u201d (The Two Escobars) re\u017c. Jeff Zimbalist, Michael Zimbalist, prod. 2010.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eJosemu Arcadiowi Buendii przy\u015bni\u0142o si\u0119 tej nocy, \u017ce na miejscu obozu wznosi si\u0119 gwarne miasto, w kt\u00f3rym domy maj\u0105 \u015bciany z luster. Zapyta\u0142 co to za miasto i w odpowiedzi wymieniono nazw\u0119, kt\u00f3rej nigdy przedtem nie s\u0142ysza\u0142, i kt\u00f3ra nic nie oznacza\u0142a, a jednak tej nocy we \u015bnie przybra\u0142a d\u017awi\u0119k magicznego zakl\u0119cia: Macondo. Nazajutrz przekona\u0142 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1830,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-1826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/picfeatured.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1826"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1875,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1826\/revisions\/1875"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}