{"id":1770,"date":"2025-10-29T07:39:42","date_gmt":"2025-10-29T06:39:42","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturagry.pl\/?p=1770"},"modified":"2025-12-26T10:49:16","modified_gmt":"2025-12-26T09:49:16","slug":"zaskakujacy-problem-remisow-w-systemie-3-1-0-a-glebia-ludzkiej-psychiki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/2025\/10\/29\/zaskakujacy-problem-remisow-w-systemie-3-1-0-a-glebia-ludzkiej-psychiki\/","title":{"rendered":"Zaskakuj\u0105cy problem remis\u00f3w w systemie 3-1-0, a g\u0142\u0119bia ludzkiej psychiki.\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"PROBLEM z systemem 3-1-0 w futbolu, o kt\u00f3rym nikt nie m\u00f3wi\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/5Sm7l-FemDA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Systemy pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Od szkolnego systemu ocen i czerwonych pask\u00f3w, przez system podatkowy, a\u017c po system prawny. Kieruj\u0105 zachowaniami ludzi, nagradzaj\u0105, karz\u0105, zach\u0119caj\u0105 lub zniech\u0119caj\u0105 do ryzyka. Odpowiednio przemy\u015blane sk\u0142aniaj\u0105 do dzia\u0142a\u0144 korzystnych dla ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty, ale mog\u0105 te\u017c dzia\u0142a\u0107 destrukcyjnie, kiedy zbyt \u0142atwo je obej\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>System organizuj\u0105cy rozgrywki pi\u0142karskie mo\u017cna stre\u015bci\u0107 trzema kr\u00f3tkimi s\u0142owami \u2013 trzy, jeden, zero. Tak jak szkolne oceny wp\u0142ywaj\u0105 na zachowanie uczni\u00f3w, tak punkty za wynik meczu kszta\u0142tuj\u0105 strategi\u0119 dru\u017cyn. Federacje, chc\u0105c sk\u0142oni\u0107 futbolist\u00f3w do ofensywnej gry, wprowadzi\u0142y system, w kt\u00f3rym zwyci\u0119stwo daje dwa punkty wi\u0119cej ni\u017c remis, od kt\u00f3rego przecie\u017c rozpoczyna si\u0119 ka\u017cdy mecz. Pora\u017cka natomiast wi\u0105\u017ce si\u0119 z jednopunktow\u0105 strat\u0105. W teorii oznacza to prost\u0105 zasad\u0119 \u2013 warto atakowa\u0107, bo wizja zysku kusi bardziej ni\u017c straszy perspektywa pora\u017cki. W praktyce to wcale nie takie oczywiste. Konstrukcja psychiczna cz\u0142owieka i tym razem p\u0142ata nam figle\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>System 3-1-0 jest wynalazkiem stosunkowo nowym. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 powojennych lat obowi\u0105zywa\u0142 \u201esymetryczny\u201d system 2-1-0, kt\u00f3ry proponowa\u0142 t\u0119 sam\u0105 korzy\u015b\u0107 za wygrane, co strat\u0119 za pora\u017cki \u2013 1 punkt. Jednak na pocz\u0105tku lat 80. zauwa\u017cono, \u017ce system ten promuje zachowawcz\u0105 gr\u0119, doprowadzaj\u0105c do nadmiernej liczby remis\u00f3w. Nie o to przecie\u017c chodzi w widowisku sportowym. Nie spos\u00f3b jednak by\u0142o sprawdzi\u0107, o ile konkretnie mecz\u00f3w wi\u0119cej ko\u0144czy si\u0119 podzia\u0142em punkt\u00f3w ni\u017c mo\u017cna by\u0142oby oczekiwa\u0107. \u017baden inny system na najwy\u017cszym poziomie nie obowi\u0105zywa\u0142, wi\u0119c brakowa\u0142o bazy do por\u00f3wna\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Zapewne jakby przeczuwaj\u0105c rosn\u0105c\u0105 komercjalizacj\u0119 pi\u0142ki i now\u0105 rol\u0119 medi\u00f3w sportowych, pionierami w zmianach zostali Brytyjczycy. W 1981 roku zmienili starodawne 2-1-0 na rewolucyjne 3-1-0. Jak to z wizjonerami bywa, ich pomys\u0142y okazuj\u0105 si\u0119 trafione zwykle dopiero po czasie, wi\u0119c pocz\u0105tkowo znale\u017ali na\u015bladowc\u00f3w jedynie na peryferiach futbolowej mapy, m.in. w Izraelu, Nowej Zelandii czy na Islandii. Zmiana pe\u0142n\u0105 par\u0105 ruszy\u0142a dopiero w roku 1994, kiedy nowy system po raz pierwszy zago\u015bci\u0142 na Mistrzostwach \u015awiata. Ponownie u Anglosas\u00f3w, tylko po drugiej stronie oceanu. Dalej posz\u0142o lawinowo. W roku 1995 system 3-1-0 obowi\u0105zywa\u0142 w\u0142a\u015bciwie we wszystkich bardziej lub mniej znacz\u0105cych ligach. W roku 1996 po raz pierwszy pojawi\u0142 si\u0119 na EURO w Anglii \u2013 bo gdzie\u017cby indziej.<\/p>\n\n\n\n<p>Nasuwa si\u0119 pytanie \u2013 czy zmiana systemu na 3-1-0 wyeliminowa\u0142a problem nadmiernej liczby remis\u00f3w, zauwa\u017calny w systemie 2-1-0? Nie. Wszystkiemu winny jest czynnik ludzki. Aby to zrozumie\u0107, udajmy si\u0119 w podr\u00f3\u017c do Sztokholmu w roku 2002, gdzie w\u0142a\u015bnie wr\u0119czono Nagrod\u0119 Nobla z ekonomii pewnemu rewolucjoni\u015bcie, kt\u00f3ry nawet nie by\u0142 ekonomist\u0105 z wykszta\u0142cenia\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Teoria Perspektywy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Daniel Kahneman, bo o nim mowa, wraz z Amosem Tverskym postawili trzy hipotezy:<\/p>\n\n\n\n<p>1) Ludzie dokonuj\u0105 ocen nie w kategoriach absolutnych, a raczej jako zmiany wzgl\u0119dem punkt\u00f3w odniesienia,<\/p>\n\n\n\n<p>2) Straty bol\u0105 bardziej ni\u017c ciesz\u0105 zyski o tej samej warto\u015bci,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>3) Jeste\u015bmy gotowi na ryzyko, aby unikn\u0105\u0107 strat, ale niech\u0119tnie je podejmujemy, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 zysk.<\/p>\n\n\n\n<p>Te trzy hipotezy razem tworz\u0105 tzw. Teori\u0119 Perspektywy. Aby to zilustrowa\u0107, wyobra\u017a sobie, drogi czytelniku, dwa proste zak\u0142ady:<\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">Zak\u0142ad 1. Co wybierasz?<\/span><\/p>\n\n\n\n<p>1A) Dostajesz 900 z\u0142 na pewno.<\/p>\n\n\n\n<p>lub<\/p>\n\n\n\n<p>1B) Masz 90% szans, \u017ce wygrasz 1 000 z\u0142 i 10% szans, \u017ce wygrasz 0 z\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">Zak\u0142ad 2. Co wybierasz?<\/span><\/p>\n\n\n\n<p>2A) Tracisz 900 z\u0142 na pewno.<\/p>\n\n\n\n<p>lub<\/p>\n\n\n\n<p>2B) Istnieje prawdopodobie\u0144stwo wynosz\u0105ce 90%, \u017ce stracisz 1 000 z\u0142 i 10%, \u017ce stracisz 0 z\u0142<em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>W zak\u0142adzie pierwszym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi wybiera b\u0142ogi komfort mniejszej, ale pewnej wygranej (1A). Nie mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 nic, co by nam te 900 z\u0142 odebra\u0142o. Lepszy wr\u00f3bel w gar\u015bci ni\u017c go\u0142\u0105b na dachu. Jednak w zak\u0142adzie drugim wi\u0119kszo\u015b\u0107 wybiera opcj\u0119 2B. Wolimy podj\u0105\u0107 ryzyko i straci\u0107 wi\u0119cej ni\u017c skazywa\u0107 si\u0119 na ni\u017csz\u0105, ale pewn\u0105 strat\u0119. Te 100 z\u0142 r\u00f3\u017cnicy boli bardziej w obszarze strat ni\u017c cieszy w obszarze zysk\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad\u00f3w tego, \u017ce Teoria Perspektywy dzia\u0142a, znajdziemy w codziennym \u017cyciu ca\u0142e mn\u00f3stwo. Cho\u0107by ceny paliw. To czy o litrze benzyny powiemy, \u017ce jest drogi lub tani zale\u017cy du\u017co bardziej od cen w ostatnim czasie, a wi\u0119c od punkt\u00f3w odniesienia, ni\u017c od ich absolutnych poziom\u00f3w. W momencie pisania tego tekstu, cena bezo\u0142owiowej 95 na stacjach kr\u0119ci si\u0119 w okolicach 5,80 z\u0142\/l. Czy to drogo? C\u00f3\u017c, zale\u017cy z jakiej&nbsp;<strong>perspektywy<\/strong> spojrze\u0107. Przed pandemi\u0105, kiedy dystrybutory wskazywa\u0142y 4 z\u0142\/l, nikt o zdrowych zmys\u0142ach nie da\u0142by 5,80 za litr. Jednak w 2022 roku, kiedy ceny wystrzeli\u0142y do 7z\u0142\/l i wi\u0119cej, pi\u0105tka z groszami by\u0142aby okazj\u0105 \u017cycia. Punkt widzenia zale\u017cy od punktu siedzenia. Dokonujemy ocen wzgl\u0119dem punkt\u00f3w odniesienia.<\/p>\n\n\n\n<p>Sp\u00f3jrzmy w przysz\u0142o\u015b\u0107. Dzi\u015b na pylonach widnieje 5,80 z\u0142\/l. Co by by\u0142o, gdyby jutro za\u015bwieci\u0142o si\u0119 7 z\u0142?! Gwarantuj\u0119, \u017ce po paliwo ustawia\u0142yby si\u0119 kolejki, a media og\u0142osi\u0142yby nadchodz\u0105cy koniec \u015bwiata. A gdyby cena zmieni\u0142a si\u0119 o tyle samo, ale w drug\u0105 stron\u0119, do 4,60 z\u0142? By\u0142aby to mi\u0142a ulga dla portfela, ale nie spodziewam si\u0119 szerszego poruszenia w spo\u0142ecze\u0144stwie. Strata boli bardziej ni\u017c cieszy zysk o tej samej warto\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Trzecia hipoteza b\u0119dzie dobrze zrozumia\u0142a dla tych, kt\u00f3rzy inwestuj\u0105 na gie\u0142dzie lub na rynkach walutowych. Kiedy mieli\u015bmy nosa i nasze pieni\u0105dze procentuj\u0105, do\u015b\u0107 szybko pojawia si\u0119 pokusa, \u017ceby zamkn\u0105\u0107 pozycj\u0119, zabra\u0107 manatki i wyj\u015b\u0107 z rynku z pewnym profitem, eliminuj\u0105c dalsze ryzyko. A w przypadku strat? \u201eJest minus 10%, ale na pewno wkr\u00f3tce si\u0119 odbije. Minus 20%? Mog\u0142em wyj\u015b\u0107 wcze\u015bniej. Minus 30%, 40%, 50%? Nie mog\u0119 tyle straci\u0107, to tylko korekta rynku. Wytrzymam jeszcze troch\u0119\u2026\u201d. Straty wywo\u0142uj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do ryzyka. W przypadku zysk\u00f3w wolimy pewno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo. Czy to dlatego przed zawarciem umowy z brokerem inwestycyjnym jeste\u015bmy ostrzegani, \u017ce 93% inwestor\u00f3w traci swoje pieni\u0105dze?<\/p>\n\n\n\n<p>Artyku\u0142\u00f3w naukowych dowodz\u0105cych, \u017ce Teoria Perspektywy dzia\u0142a s\u0105 tysi\u0105ce. Cho\u0107by powy\u017cszy wniosek to nie tylko obserwacja siebie samego i znajomych ze studi\u00f3w ekonomicznych \u2013 trader\u00f3w od siedmiu bole\u015bci \u2013 ale te\u017c rezultat badania cytowanego ponad 6 000 razy&nbsp;<sup>1<\/sup>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naukowc\u00f3w nie zbiera po\u0142owy tej liczby cytowa\u0144 przez ca\u0142\u0105 karier\u0119. Mo\u017cna wymienia\u0107 dalej.<\/p>\n\n\n\n<p>Przebadano zachowanie nowojorskich taks\u00f3wkarzy. Zwykle w pogodne dni popyt na taks\u00f3wki jest ni\u017cszy ni\u017c w dni deszczowe. Mieszka\u0144cy wybieraj\u0105 spacer lub transport publiczny. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce gdy popyt jest wy\u017cszy kierowcy powinni pracowa\u0107 wi\u0119cej, osi\u0105gaj\u0105c wy\u017cszy przych\u00f3d i rekompensuj\u0105c to czasem wolnym w dni s\u0142oneczne. Dzieje si\u0119 dok\u0142adnie odwrotnie. Rozpoczynaj\u0105c dzie\u0144, taks\u00f3wkarze maj\u0105 za\u0142o\u017cony cel zarobkowy, np. 100 dolar\u00f3w. Okazuje si\u0119, \u017ce przyj\u0119ty zawczasu utarg dzia\u0142a jak punkt odniesienia. Ni\u017cszy zarobek traktuj\u0105 jako strat\u0119 i pracuj\u0105 na tyle d\u0142ugo, a\u017c go osi\u0105gn\u0105 \u2013d\u0142u\u017cej w dni pogodne. W dni deszczowe ch\u0119tnie kieruj\u0105 si\u0119 do domu na wolne popo\u0142udnie zaraz po osi\u0105gni\u0119ciu celu, nie zwa\u017caj\u0105c na potencjalnie dodatkowe, niemal pewne zyski. Jest to klasyczny przyk\u0142ad awersji do strat.&nbsp;<sup>2<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>W golfie ka\u017cdy do\u0142ek ma za\u0142o\u017con\u0105 liczb\u0119 uderze\u0144, kt\u00f3ra powinna prowadzi\u0107 do umieszczenia w nim pi\u0142eczki, tzw.&nbsp;<em>par<\/em>. Im mniej uderze\u0144, tym lepiej. Je\u015bli golfista trafi do do\u0142ka jednym uderzeniem mniej ni\u017c&nbsp;<em>par<\/em>, w\u00f3wczas jest w korzystnej pozycji i m\u00f3wi si\u0119, \u017ce ustrzeli\u0142&nbsp;<em>birdie<\/em>. Gdy trafi jednym uderzeniem ponad&nbsp;<em>par<\/em>, w\u00f3wczas jest na stratnej pozycji, okre\u015blanej jako&nbsp;<em>bogey<\/em>. Analiza ponad 2,5 mln uderze\u0144 golfist\u00f3w w PGA Tour pokaza\u0142a, \u017ce zawodnicy silniej reaguj\u0105 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 straty (<em>bogey<\/em>) ni\u017c na zysk (<em>birdie<\/em>). Uderzenia by\u0142y o 3,6% dok\u0142adniejsze, gdy chodzi\u0142o o unikni\u0119cie straty wzgl\u0119dem&nbsp;<em>par<\/em>.&nbsp;<sup>3<\/sup><br><\/p>\n\n\n\n<p>Pracownik\u00f3w w fabryce podzielono na dwie grupy. Grupie pierwszej powiedziano, \u017ce&nbsp;<strong>otrzymaj\u0105 bonus, je\u015bli wytworz\u0105<\/strong>&nbsp;dan\u0105 liczb\u0119 produkt\u00f3w w pewnym czasie. Drugiej grupie powiedziano, \u017ce&nbsp;<strong>strac\u0105 bonus, je\u015bli nie wytworz\u0105&nbsp;<\/strong>takiej samej liczby produkt\u00f3w, w takim samym czasie \u2013 jedyn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 by\u0142o sformu\u0142owanie zach\u0119ty jako zysk lub strata. Produktywno\u015b\u0107 w drugiej grupie by\u0142a wy\u017csza o 1%.&nbsp;<sup>4<\/sup><br><\/p>\n\n\n\n<p>Sprzedaj\u0105cych nieruchomo\u015bci w Bostonie podzielono na tych, kt\u00f3ry kupili nieruchomo\u015bci taniej ni\u017c ich obecna warto\u015b\u0107 rynkowa (byli w obszarze zysk\u00f3w) i tych, kt\u00f3rzy kupili dro\u017cej ni\u017c obecna warto\u015b\u0107 (byli w obszarze strat). Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wystawiaj\u0105c nieruchomo\u015b\u0107 na aukcj\u0119, sprzedawcy w obszarze strat ustawiali cen\u0119 wywo\u0142awcz\u0105 nawet o 35% wy\u017csz\u0105 od sprzedawc\u00f3w w obszarze zysk\u00f3w za por\u00f3wnywalne nieruchomo\u015bci.&nbsp;<sup>5<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Teori\u0119 Perspektywy bardzo ch\u0119tnie wykorzystuj\u0105 marketingowcy, szczeg\u00f3lnie ci sprzedaj\u0105cy produkty&nbsp;<em>digitalowe<\/em>. Kupuj\u0105c dost\u0119p do programu komputerowego lub us\u0142ugi streamingowej, bardzo cz\u0119sto mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na promocj\u0119 typu \u201e30 dni za darmo\u201d. Wbrew intuicji, wcale nie chodzi o to, \u017ceby klient przetestowa\u0142 us\u0142ug\u0119 lub doceni\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z niej za darmo. Chodzi o to, \u017ceby po up\u0142ywie okresu pr\u00f3bnego poczu\u0142 k\u0142uj\u0105c\u0105 strat\u0119, wynikaj\u0105c\u0105 z braku dalszej mo\u017cliwo\u015bci korzystania z produktu i ch\u0119tniej si\u0119gn\u0105\u0142 do portfela, aby tego nieprzyjemnego uczucia unikn\u0105\u0107. Niech jeszcze raz kto\u015b mi powie, \u017ce nie dzia\u0142a na niego reklama\u2026<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Powy\u017csze przyk\u0142ady to tylko wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej fascynuj\u0105cej dziedziny zwanej&nbsp;<em>ekonomi\u0105 behawioraln\u0105<\/em>. Jej przedstawiciele to naukowi rebelianci, kt\u00f3rzy wywr\u00f3cili za\u0142o\u017cenia tradycyjnej ekonomii do g\u00f3ry nogami. Je\u015bli chcesz dowiedzie\u0107 si\u0119, co tak naprawd\u0119 kieruje lud\u017ami przy podejmowaniu decyzji, jakie b\u0142\u0119dy pope\u0142niamy dokonuj\u0105c wybor\u00f3w i jak Ty sam mo\u017cesz si\u0119 przed nimi ustrzec, przeczytaj ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201ePu\u0142apki my\u015blenia. O my\u015bleniu szybkim i wolnym.\u201d Daniela Kahnemana.&nbsp;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Kahneman-724x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1771\" style=\"width:195px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Kahneman-724x1024.jpg 724w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Kahneman-212x300.jpg 212w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Kahneman-768x1086.jpg 768w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Kahneman.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Wesprzyj nasze dzia\u0142ania i kup u\u017cywaj\u0105c poni\u017cszego linku afiliacyjnego:<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/webep1.com\/go\/eb7505315\">https:\/\/webep1.com\/go\/eb7505315<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>To wszystko wydaje si\u0119 rozs\u0105dne, ale czy wiemy, o ile konkretnie straty bol\u0105 bardziej ni\u017c ciesz\u0105 zyski? \u0141atwo przekona\u0107 si\u0119 samemu.<\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">Zak\u0142ad 3: Zaproponowano Ci zak\u0142ad w formie rzutu monet\u0105.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p>Reszka oznacza strat\u0119 100 z\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Orze\u0142 oznacza wygran\u0105 150 z\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Czy taki zak\u0142ad jest dla Ciebie atrakcyjny? Czy zgodzisz si\u0119 na niego?<\/p>\n\n\n\n<p>I co najwa\u017cniejsze\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jaka musia\u0142aby by\u0107 najni\u017csza wygrana, \u017ceby\u015b zgodzi\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 taki zak\u0142ad?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Odpowiadaj\u0105c na to pytanie, uzyskasz sw\u00f3j&nbsp;<em>wsp\u00f3\u0142czynnik niech\u0119ci do strat<\/em>. Wystarczy podzieli\u0107 wygran\u0105 przez strat\u0119. Zak\u0142ad 150-100 jest dla Ciebie atrakcyjny? Wtedy Tw\u00f3j&nbsp;<em>wsp\u00f3\u0142czynnik&nbsp;<\/em>wynosi 1,5. Najni\u017csza kwota wygranej, kt\u00f3r\u0105 by\u015b przyj\u0105\u0142 to 200 z\u0142? Jeste\u015b 2 razy bardziej niech\u0119tny do ponoszenia strat ni\u017c do osi\u0105gania zysk\u00f3w. Gdyby\u015b natomiast przyj\u0105\u0142 zak\u0142ad 100-100, a Tw\u00f3j&nbsp;<em>wsp\u00f3\u0142czynnik niech\u0119ci do strat<\/em>&nbsp;wynosi\u0142by 1, to mam dla Ciebie rad\u0119. Nie przechod\u017a w pobli\u017cu kasyn.<\/p>\n\n\n\n<p>Przeprowadzono mn\u00f3stwo bada\u0144 wzd\u0142u\u017c i wszerz kuli ziemskiej, aby przekona\u0107 si\u0119, ile wynosi&nbsp;<em>wsp\u00f3\u0142czynnik niech\u0119ci do strat<\/em>&nbsp;w ca\u0142ej populacji. Wyniki r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy kulturami, ale \u015brednio uzyskiwano warto\u015b\u0107 2.25. Co ciekawe, jedne z najwy\u017cszych warto\u015bci odnotowywano we wschodniej Europie, w tym w Polsce. Oznacza to, \u017ce jeste\u015bmy jednym z najgorzej znosz\u0105cych straty spo\u0142ecze\u0144stw na ca\u0142ym \u015bwiecie.&nbsp;<sup>6<\/sup><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"790\" height=\"490\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1772\" style=\"width:595px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres1.png 790w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres1-300x186.png 300w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres1-768x476.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 790px) 100vw, 790px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Opracowanie w\u0142asne na podstawie: Wang, M., Rieger, M. O., &amp; Hens, T. (2017,&nbsp;<em>JBDM<\/em>).<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p><strong>Awersja do strat u pi\u0142karzy a systemy punktowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gdy ju\u017c to wszystko wiemy, to wr\u00f3\u0107my do system\u00f3w punktowych i zach\u0119t z nich wynikaj\u0105cych. B\u0119d\u0105c bogatsi o znajomo\u015b\u0107 poj\u0119cia&nbsp;<em>punkt\u00f3w odniesienia<\/em>&nbsp;za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce remis mo\u017cna traktowa\u0107 za taki w\u0142a\u015bnie. To od niego zaczyna si\u0119 mecz. Z tego za\u0142o\u017cenia wynika, \u017ce wygrane w meczu nale\u017cy traktowa\u0107 jako zyski wzgl\u0119dem punktu odniesienia, a pora\u017cki jako straty wzgl\u0119dem punktu odniesienia. Wszystko sk\u0142ada si\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 ca\u0142kiem nie\u017ale opisa\u0107 mo\u017cna za pomoc\u0105 nagrodzonej Noblem Teorii Perspektywy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Stosunek korzy\u015bci do strat w odniesieniu do remisu w systemie 2-1-0 wynosi 1\/1. Jednopunktowa korzy\u015b\u0107 podzielona przez jednopunktow\u0105 strat\u0119 daje warto\u015b\u0107 1. To zupe\u0142nie tak, jakby w&nbsp;<em>Zak\u0142adzie 3&nbsp;<\/em>zaproponowano 100 z\u0142 za or\u0142a i 100 z\u0142 za reszk\u0119. Z naszych rozwa\u017ca\u0144 wynika, \u017ce prawie nikt takiego zak\u0142adu by nie przyj\u0105\u0142.&nbsp;<em>Wsp\u00f3\u0142czynnik niech\u0119ci do strat<\/em>&nbsp;wynosi przecie\u017c \u015brednio 2.25, czyli o wiele wi\u0119cej ni\u017c 1. To oznacza, \u017ce w zak\u0142adzie o nazwie \u201emecz pi\u0142karski\u201d, preferowan\u0105 opcj\u0105 w systemie 2-1-0 jest niepodejmowanie akcji, a wi\u0119c utrzymywanie remisu! Anglicy w latach 80. wyra\u017anie mieli dobrego nosa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zaraz, zaraz, a co z systemem 3-1-0? Korzy\u015b\u0107 z wygranej wzgl\u0119dem remisu to dwa punkty. Strata z pora\u017cki wzgl\u0119dem remisu to nadal jeden punkt. Dziel\u0105c te dwie warto\u015bci przez siebie, otrzymujemy 2. Ju\u017c lepiej \u2013 to jak gdyby za or\u0142a da\u0107 200 z\u0142, a za reszk\u0119 100 z\u0142. Jednak to wci\u0105\u017c mniej ni\u017c powszechna awersja do strat na poziomie 2.25. Co prawda du\u017co rzadziej, ale w systemie 3-1-0 r\u00f3wnie\u017c preferowan\u0105 opcj\u0105 jest utrzymywanie remisu! Nie wiem jak Ciebie, czytelniku, ale mnie, gdy to sobie u\u015bwiadomi\u0142em, ogarn\u0105\u0142 szok. Jednak po chwili wyda\u0142o mi si\u0119 to podejrzane\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Po pierwsze dlatego, \u017ce wcale nie trzeba by\u0107 koneserem futbolu, \u017ceby zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zawodnicy zwykle staraj\u0105 si\u0119 wygra\u0107, a nie kurczowo trzymaj\u0105 si\u0119 remisu. Po drugie sam fakt dotarcia na futbolowe wy\u017cyny oznacza wiele lat ci\u0119\u017ckiej pracy bez \u017cadnej gwarancji sukcesu. Mo\u017ce wi\u0119c pi\u0142karze ulepieni s\u0105 z innej gliny ni\u017c reszta spo\u0142ecze\u0144stwa, a ich poziom awersji do strat jest znacz\u0105co ni\u017cszy ni\u017c \u015brednia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Najlepszym rozwi\u0105zaniem b\u0119dzie po prostu spojrze\u0107 w dane. Tak te\u017c uczyni\u0142a tr\u00f3jka badaczy z uniwersytetu w M\u00fcnster, w Niemczech&nbsp;<sup>7<\/sup>. Przeanalizowali dane z 20 sezon\u00f3w w 24 ligach pi\u0142karskich. W sumie prawie 120 tysi\u0119cy mecz\u00f3w w latach 80., 90. i dwutysi\u0119cznych. Sezony wybrali w taki spos\u00f3b, aby w ka\u017cdej lidze po\u0142owa danych obejmowa\u0142a system 2-1-0 (przed zmian\u0105), a po\u0142owa system 3-1-0 (po zmianie).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wyniki mecz\u00f3w mo\u017cna stosunkowo \u0142atwo symulowa\u0107. W du\u017cym uproszczeniu, wystarczy zna\u0107 relatywn\u0105 si\u0142\u0119 dru\u017cyn przed rozpocz\u0119ciem meczu (np. na podstawie punkt\u00f3w ELO), aby wyliczy\u0107 szanse na poszczeg\u00f3lne wyniki. Co jednak kluczowe, takie analizy nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 w\u0142a\u015bciwie \u017cadnych czynnik\u00f3w psychologicznych. Dzia\u0142aj\u0105 troch\u0119 tak, jak gdyby po obu stronach boiska postawi\u0107 po jedena\u015bcie robot\u00f3w i kaza\u0107 im gra\u0107. Okazuje si\u0119, \u017ce pomimo tej maszynowej surowo\u015bci, zaskakuj\u0105co dobrze odzwierciedlaj\u0105 rzeczywiste wyniki. Przynajmniej na wystarczaj\u0105co du\u017cej pr\u00f3bie mecz\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 120 tysi\u0119cy z pewno\u015bci\u0105 jest. Jednak po boisku nie biegaj\u0105 humanoidalne maszyny, a prawdziwi zawodnicy z krwi i ko\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Poni\u017cszy wykres przedstawia dwa systemy: 2-1-0 i 3-1-0. Na osi poziomej znajduje si\u0119 r\u00f3\u017cnica goli w meczu z perspektywy gospodarza. R\u00f3\u017cnica 0 oznacza remis. Warto\u015bci dodatnie to wygrane gospodarzy, a warto\u015bci ujemne to wygrane go\u015bci.&nbsp;Pomara\u0144czow\u0105&nbsp;lini\u0105 oznaczono rozk\u0142ad wynik\u00f3w uzyskanych za pomoc\u0105 komputerowej symulacji.&nbsp;Niebiesk\u0105&nbsp;linia oznaczono rozk\u0142ad rzeczywistych wynik\u00f3w, z prawdziwych lig pi\u0142karskich.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"990\" height=\"480\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1773\" style=\"aspect-ratio:2.0625359677728756;width:650px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres2.png 990w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres2-300x145.png 300w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/wykres2-768x372.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 990px) 100vw, 990px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Opracowanie w\u0142asne na podstawie: Riedl, D., Heuer, A., &amp; Strauss, B. (2015,&nbsp;<em>JSEP<\/em>).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Wniosek? W obu systemach punktowych remisy s\u0105 cz\u0119stsze ni\u017c wynika\u0142oby to symulacji! Gdy zamiast robot\u00f3w na boisko wypu\u015bci\u0107 ludzi, z awersj\u0105 do strat na pod\u015bwiadomym poziomie, podzia\u0142 punkt\u00f3w ma miejsce cz\u0119\u015bciej. Co wi\u0119cej, wyra\u017an\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy zasymulowanymi a rzeczywistymi wynikami, zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna tylko w przypadku remis\u00f3w. Pozosta\u0142e rezultaty odwzorowane s\u0105 niemal perfekcyjnie, co sugeruje, \u017ce symulacje, co do zasady, dzia\u0142aj\u0105 dobrze.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Czy zmiana systemu na 3-1-0 przynios\u0142a oczekiwany rezultat i ograniczy\u0142a liczb\u0119 remis\u00f3w? Tak. Zach\u0119ta okaza\u0142a si\u0119 skuteczna. Remisy by\u0142y rzadsze ni\u017c w systemie&nbsp;2-1-0. Wida\u0107 to na wykresie go\u0142ym okiem. Wystarczy spojrze\u0107 na r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy liniami dla zerowej r\u00f3\u017cnicy goli. Mniejsz\u0105 na wykresie po prawej.<\/p>\n\n\n\n<p>Czy 3 punkty za wygran\u0105 to wystarczaj\u0105co atrakcyjna nagroda, aby przezwyci\u0119\u017cy\u0107 zawi\u0142o\u015bci ludzkiej psychiki i wyeliminowa\u0107 nadmiarowe remisy? Nie. Trafna okaza\u0142a si\u0119 predykcja, \u017ce preferowan\u0105 decyzj\u0105 w tym systemie jest rozwa\u017cne granie na podzia\u0142 punkt\u00f3w z obu stron.<\/p>\n\n\n\n<p>A przynamniej w sezonach obj\u0119tych analiz\u0105\u2026<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>O tym, jak subtelne zach\u0119ty w systemach, w kt\u00f3rych \u017cyjemy na co dzie\u0144, mog\u0105 mie\u0107 kolosalny wp\u0142yw na nasze zdrowie, finanse i nie tylko, mo\u017cesz dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej w ksi\u0105\u017cce \u201eImpuls\u201d Richarda Thalera (noblisty z ekonomii w 2017 roku) i Cassa Sunsteina. Jak w ameryka\u0144skich sto\u0142\u00f3wkach sk\u0142oniono dzieci do wybierania zdrowych potraw, nie zamieniaj\u0105c z nimi ani s\u0142owa? Przekonaj si\u0119 sam.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"691\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/nudge-691x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1774\" style=\"aspect-ratio:0.6748149843595026;width:140px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/nudge-691x1024.jpg 691w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/nudge-202x300.jpg 202w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/nudge-768x1139.jpg 768w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/nudge-1036x1536.jpg 1036w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/nudge-1381x2048.jpg 1381w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/nudge.jpg 1400w\" sizes=\"auto, (max-width: 691px) 100vw, 691px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Wesprzyj nasze dzia\u0142ania i kup u\u017cywaj\u0105c poni\u017cszego linku afiliacyjnego:<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/webep1.com\/go\/a71aedd815\">https:\/\/webep1.com\/go\/a71aedd815<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Jak jest teraz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Przedstawiona analiza obejmuje okres do 2004 roku w\u0142\u0105cznie. Od tamtej pory futbol zmieni\u0142 si\u0119 nie do poznania. Jak sytuacja wygl\u0105da obecnie? Czy s\u0105 zauwa\u017calne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy ligami? Musz\u0119 Ci\u0119 potrzyma\u0107 w niepewno\u015bci, drogi czytelniku. Odpowied\u017a na te pytania znajdziesz dopiero w drugiej cz\u0119\u015bci tego tekstu. Aby jej nie przegapi\u0107, zaobserwuj nasz profil na Facebooku!<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=61581258330019\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"512\" src=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/facebook.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1775\" style=\"width:54px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/facebook.png 512w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/facebook-300x300.png 300w, https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/facebook-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 512px) 100vw, 512px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Tymczasem zapraszamy do zabawy stworzonym przez nas&nbsp;<em>Symulatorem Futbolu Alternatywnego<\/em>, w kt\u00f3rym mo\u017cesz przewr\u00f3ci\u0107 pi\u0142karski \u015bwiat do g\u00f3ry nogami.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/futbol-alternatywny.streamlit.app\">https:\/\/futbol-alternatywny.streamlit.app<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Wymy\u015bl w\u0142asny system punktacji i zobacz, jak zmieni\u0142by on ligow\u0105 tabel\u0119 w sezonie i lidze, kt\u00f3re wybierzesz sam. Chcesz, \u017ceby za remis przyznawano wi\u0119cej ni\u017c za zwyci\u0119stwo? A mo\u017ce uwa\u017casz, \u017ce nale\u017cy nagradza\u0107 spektakularne wyniki 5-4? Tutaj wszystko jest mo\u017cliwe.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przetestuj swoje teorie, stw\u00f3rz absurdalne tabele i przekonaj si\u0119, czy Tw\u00f3j system uczyni pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105 lepsz\u0105\u2026 czy po prostu wprowadzi totalny chaos.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Podziel si\u0119 najciekawsz\u0105 tabel\u0105 z nami i w swoich social mediach!<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Odean, T. (1998). Are investors reluctant to realize their losses?.&nbsp;The Journal of finance,&nbsp;53(5), 1775-1798.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Camerer, C., Babcock, L., Loewenstein, G., &amp; Thaler, R. (1997). Labor supply of New York City cabdrivers: One day at a time.&nbsp;The Quarterly Journal of Economics,&nbsp;112(2), 407-441.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Pope, D. G., &amp; Schweitzer, M. E. (2011). Is Tiger Woods loss averse? Persistent bias in the face of experience, competition, and high stakes.&nbsp;American Economic Review,&nbsp;101(1), 129-157.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Hossain, T., &amp; List, J. A. (2012). The behavioralist visits the factory: Increasing productivity using simple framing manipulations.&nbsp;Management Science,&nbsp;58(12), 2151-2167.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Genesove, D., &amp; Mayer, C. (2001). Loss aversion and seller behavior: Evidence from the housing market.&nbsp;The quarterly journal of economics,&nbsp;116(4), 1233-1260.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Wang, M., Rieger, M. O., &amp; Hens, T. (2017). The impact of culture on loss aversion.&nbsp;Journal of Behavioral Decision Making,&nbsp;30(2), 270-281.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Riedl, D., Heuer, A., &amp; Strauss, B. (2015). Why the three-point rule failed to sufficiently reduce the number of draws in soccer: An application of prospect theory.&nbsp;<em>Journal of Sport and Exercise Psychology<\/em>,&nbsp;<em>37<\/em>(3), 316-326.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Kahneman, D. Pu\u0142apki my\u015blenia: o my\u015bleniu szybkim i wolnym. Media Rodzina.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Systemy pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Od szkolnego systemu ocen i czerwonych pask\u00f3w, przez system podatkowy, a\u017c po system prawny. Kieruj\u0105 zachowaniami ludzi, nagradzaj\u0105, karz\u0105, zach\u0119caj\u0105 lub zniech\u0119caj\u0105 do ryzyka. Odpowiednio przemy\u015blane sk\u0142aniaj\u0105 do dzia\u0142a\u0144 korzystnych dla ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty, ale mog\u0105 te\u017c dzia\u0142a\u0107 destrukcyjnie, kiedy zbyt \u0142atwo je obej\u015b\u0107. System organizuj\u0105cy rozgrywki pi\u0142karskie mo\u017cna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1778,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-1770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analizy"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1770"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1821,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1770\/revisions\/1821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}