Wykazano, \u017ce im wi\u0119ksze r\u00f3\u017cnice i im wi\u0119kszy stopie\u0144 wrogo\u015bci mi\u0119dzy krajami, tym wi\u0119ksza boiskowa agresja. Rezultat spodziewany, cho\u0107 nie\u0142atwy do wykazania. Wyst\u0105pienie tar\u0107 dyplomatycznych zwi\u0119kszy\u0142o wska\u017anik agresji \u015brednio o 35 punkt\u00f3w procentowych. Niestety, w przypadku pozosta\u0142ych czynnik\u00f3w, ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnice w skalach, interpretacja nie jest prosta. Przyk\u0142adowo, wzrost asymetrii si\u0142y o 1 p.p. wp\u0142yn\u0105\u0142 na wzrost wska\u017anika agresji o 5,2 p.p. \u2013 relacja do\u015b\u0107 silna, mocniejsza ni\u017c wp\u0142yw relacji handlowych i r\u00f3\u017cnic w poziomie edukacji.<\/p>\n\n\n\n
Naturalnie nasuwa si\u0119 pytanie, czy przypadkiem nie zale\u017cy to od innych czynnik\u00f3w: od fazy turnieju, od si\u0142y i specyfiki dru\u017cyn, od miejsca rozgrywania turnieju i, wreszcie, od charakterystyki s\u0119dziego? Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 tak, ale na szcz\u0119\u015bcie statystyka ma narz\u0119dzia, aby sprosta\u0107 tego typu problemom. Z szacunku do czasu czytelnika nie b\u0119d\u0119 wnika\u0107 w szczeg\u00f3\u0142y. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce agresja na M\u015a by\u0142a o 65% wy\u017csza ni\u017c na EURO. Niemniej interesuj\u0105ca jest obserwacja, \u017ce wy\u017csza stawka w meczach pucharowych wzgl\u0119dem grupowych podnosi\u0142a agresj\u0119 o 37%.<\/p>\n\n\n\n
Ale co z tego? Krytyk powie, \u017ce to ot, m\u0105dro\u015b\u0107 ludowa, o kt\u00f3rej ka\u017cdy wiedzia\u0142, i tylko jajog\u0142owi naukowcy prze\u0142o\u017cyli j\u0105 na j\u0119zyk liczb, nie wnosz\u0105c wiele do rozumienia \u015bwiata. Dla tych, kt\u00f3rzy wzruszyli ramionami, mam co\u015b du\u017co ciekawszego.<\/p>\n\n\n\n
Czy mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce \u015brodowisko, w kt\u00f3rym dorasta\u0142 pi\u0142karz, wp\u0142ywa na jego poziom agresji boiskowej? Czy napi\u0119ta sytuacja w kraju pochodzenia mo\u017ce prowadzi\u0107 do kumulowania si\u0119 stresu u zawodnik\u00f3w, ujawniaj\u0105cego si\u0119 na boisku? Nerwowo\u015bci gromadzonej latami, kt\u00f3ra z konieczno\u015bci w tym czy innym momencie musi znale\u017a\u0107 uj\u015bcie \u2013 a kiedy, jak nie w sytuacji wysi\u0142ku fizycznego, gdy kontrola nad emocjami s\u0142abnie? Wi\u0119cej, czy mo\u017ce to by\u0107 zupe\u0142nie niezale\u017cne od tego, kto akurat jest przeciwnikiem?<\/p>\n\n\n\n
W g\u0142o\u015bnym artykule \u201eCivil War Exposure and Violence\u201d ameryka\u0144scy badacze zadali sobie dok\u0142adnie te pytania \u2013 postawili hipotez\u0119, \u017ce wojna domowa w kraju zawodnika zwi\u0119ksza poziom jego boiskowej agresji og\u00f3\u0142em. Zebrali dane na temat tysi\u0119cy pi\u0142karzy z 70 kraj\u00f3w, graj\u0105cych na co dzie\u0144 w pi\u0119ciu najwi\u0119kszych ligach w Europie i Lidze Mistrz\u00f3w w sezonach 1980\u20132005. Zestawili to z d\u0142ugo\u015bci\u0105 konfliktu wewn\u0119trznego w ich ojczyznach. Przyjrzeli si\u0119 kartkom, nie agreguj\u0105c ich jednak w tym przypadku w indeks. Hipoteza zosta\u0142a potwierdzona \u2013 ka\u017cdy dodatkowy rok trwania wojny domowej w kraju pochodzenia zawodnika wi\u0105za\u0142 si\u0119 ze wzrostem liczby \u017c\u00f3\u0142tych kartek nawet o 1%, bez wzgl\u0119du na dru\u017cyn\u0119 rywala! Co ciekawe, nie wykazano \u017cadnego zwi\u0105zku mi\u0119dzy konfliktami a osi\u0105gni\u0119ciami niezwi\u0105zanymi z agresj\u0105, np. strzelonymi golami. Ponownie mowa o rezultacie niezak\u0142\u00f3conym przez inne czynniki. Wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cymi si\u0119 pod wzgl\u0119dem brutalno\u015bci okazali si\u0119 pi\u0142karze z Kolumbii, gdzie konflikt trwa\u0142 przez ca\u0142y okres badania \u2013 rekordzista, Iv\u00e1n C\u00f3rdoba, w\u00f3wczas gracz Interu Mediolan, nazbiera\u0142 w sezonach 2004\u20132006 a\u017c 25 \u017c\u00f3\u0142tych kartek.<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/kulturagry.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/wojna-futbolowa-pic1.jpg\")
A co z mobilno\u015bci\u0105 i migracjami zawodnik\u00f3w? Kraj pochodzenia nie musi by\u0107 przecie\u017c to\u017csamy z krajem wychowania i zamieszkania. St\u0105d indywidualny wp\u0142yw wojny domowej mo\u017ce si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 ze wzgl\u0119du na odleg\u0142o\u015b\u0107 geograficzn\u0105. By\u0142by to s\u0142aby punkt badania, gdyby nie jeden dodatkowy wniosek. Dzia\u0142ania wojenne, tocz\u0105ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przed urodzeniem danego pi\u0142karza, mia\u0142y wp\u0142yw na jego boiskow\u0105 agresj\u0119! Zawodnik nie musia\u0142 by\u0107 nawet na planecie Ziemia, \u017ceby do\u015bwiadczy\u0107 efekt\u00f3w konfliktu. Odpowiedzialna jest, jak si\u0119 wydaje, mi\u0119dzypokoleniowa trauma wojenna.<\/p>\n\n\n\n
Si\u0142a nauki le\u017cy w replikowalno\u015bci rezultat\u00f3w \u2013 konsensus powstaje dopiero, gdy niezale\u017cne grupy badaczy poka\u017c\u0105 to samo. Zupe\u0142nie inne wyniki uzyskano natomiast w badaniu przeprowadzonym na du\u017co mniejszej pr\u00f3bce mecz\u00f3w Copa Libertadores 2008, jednak z uwzgl\u0119dnieniem szeregu dodatkowych zmiennych ponad liczb\u0119 lat konfliktu \u2013 PKB, koncentracji grup etnicznych i lingwistycznych, jako\u015bci demokracji, wsp\u00f3\u0142czynnika morderstw, a nawet poziomu zaufania w spo\u0142ecze\u0144stwie. Nie znaleziono wp\u0142ywu wojny na agresj\u0119 boiskow\u0105. Z drugiej strony, replikacja powiod\u0142a si\u0119 na przyk\u0142adzie konfliktu w Sierra Leone. Innych bada\u0144 obecnie brakuje. Czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 si\u0119 mierzy\u0107 z zadaniem napisania pracy dyplomowej z dziedziny nauk spo\u0142ecznych, zach\u0119cam do zg\u0142\u0119bienia tematu.<\/p>\n\n\n\n
Sport w tego typu badaniach jest postawiony w roli niezwykle obiecuj\u0105cego laboratorium nauk spo\u0142ecznych. W idealnym \u015bwiecie naukowcy zainteresowani wp\u0142ywem konflikt\u00f3w zbrojnych na poziom przemocy i agresji w \u017cyciu codziennym, odwo\u0142aliby si\u0119 do danych na temat liczby przest\u0119pstw. Mimo to, s\u0142abo\u015b\u0107 instytucji demokratycznych w wielu krajach, szczeg\u00f3lnie tych dotkni\u0119tych wojn\u0105, wzbudza podejrzenia co do jako\u015bci danych \u2013 administracje mog\u0105 by\u0107 sk\u0142onne do wybielania rzeczywisto\u015bci, a poziom zg\u0142aszalno\u015bci przest\u0119pstw mo\u017ce by\u0107 niski z rozmaitych powod\u00f3w. Na boisku oczom kamer, reporter\u00f3w, kibic\u00f3w i statystyk\u00f3w sportowych nie umknie absolutnie nic! Cho\u0107 u\u017cycie sportu w takich przypadkach jest do\u015b\u0107 nieoczywiste, to jednak pozwala doskonale pokaza\u0107 tendencje, kt\u00f3re inaczej by\u0142oby trudno uchwyci\u0107. Dyskryminacja, zachowanie pod presj\u0105, r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy p\u0142ciami i wiele innych zjawisk jest przedmiotem bada\u0144 z wykorzystaniem obserwacji ze \u015bwiata sportu.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Nasze teksty to zwykle efekt kilku tygodni pracy \u2013 zbierania danych i \u017ar\u00f3de\u0142, analizowania, sprawdzania fakt\u00f3w i wyci\u0105gania wniosk\u00f3w. Wszystko po to, by odda\u0107 w Twoje r\u0119ce ciekaw\u0105 i merytoryczn\u0105 tre\u015b\u0107. Stawiamy na rzetelno\u015b\u0107 i bierzemy pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za to, co publikujemy.<\/p>\n\n\n\n
Nie znajdziesz u nas wyskakuj\u0105cych baner\u00f3w ani migaj\u0105cych reklam. Chcemy, \u017ceby czytanie tekst\u00f3w na KulturaGry.pl by\u0142o przyjemno\u015bci\u0105, bez niepotrzebnych rozpraszaczy.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce to, co robimy, ma sens i chcesz pom\u00f3c nam rozwija\u0107 KulturaGry.pl, mo\u017cesz postawi\u0107 nam wirtualn\u0105 kaw\u0119 na BuyCoffee.com. Je\u015bli nie mo\u017cesz lub nie chcesz wesprze\u0107 nas finansowo, mo\u017cesz zapisa\u0107 si\u0119 do naszego newslettera \u2013 to dla nas r\u00f3wnie\u017c ogromna motywacja.<\/p>\n\n\n\n
Postaw kaw\u0119 za: <\/h3> <\/div> ![\"small](\"https:\/\/buycoffee.to\/img\/coffee-small-primary.svg\")
5 z\u0142 <\/span> <\/a> ![\"medium](\"https:\/\/buycoffee.to\/img\/coffee-medium-primary.svg\")
10 z\u0142 <\/span> <\/a> ![\"large](\"https:\/\/buycoffee.to\/img\/coffee-large-primary.svg\")
15 z\u0142 <\/span> <\/a> <\/div> <\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n
Caruso, R., & Di Domizio, M. (2013). International hostility and aggressiveness on the soccer pitch: Evidence from European Championships and World Cups for the period 2000\u20132012. International Area Studies Review, 16(3), 262-273.<\/p>\n\n\n\n
Cecchi, F., Leuveld, K., and Voors, M. (2016) Conflict Exposure and Competitiveness: Experimental Evidence from the Football Field in Sierra Leone. Economic Development and Cultural Change, 64:3, 405-435<\/p>\n\n\n\n
Jos\u00e9 Cuesta & Camilo Boh\u00f3rquez (2012) Soccer and national culture: Estimating the impact of violence on 22 lads after a ball, Applied Economics, 44:2, 147-161<\/p>\n\n\n\n
MIGUEL, E., SAIEGH, S.M. and SATYANATH, S. (2011), CIVIL WAR EXPOSURE AND VIOLENCE. Economics & Politics, 23: 59-73.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mecz pi\u0142karski, jak twierdz\u0105 socjologowie, ma cechy miniaturowej wojny. Dwa zespo\u0142y staj\u0105 naprzeciwko siebie w rywalizacji, w kt\u00f3rej wygrana jednego nieuchronnie oznacza pora\u017ck\u0119 drugiego. Identyfikuj\u0105 si\u0119 symbolami, kt\u00f3re tworz\u0105 poczucie wsp\u00f3lnotowo\u015bci nie tylko mi\u0119dzy zawodnikami, ale te\u017c, a mo\u017ce i przede wszystkim, mi\u0119dzy kibicami. Starcie o obron\u0119 w\u0142asnej twierdzy lub symboliczne podbicie terytorium przeciwnika na […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1578,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-1468","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-naukowa-strona-gry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1468","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1468"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1468\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1658,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1468\/revisions\/1658"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
5 z\u0142 <\/span> <\/a> 10 z\u0142 <\/span> <\/a> 15 z\u0142 <\/span> <\/a> <\/div> <\/div>\n\n\n\n\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n
Caruso, R., & Di Domizio, M. (2013). International hostility and aggressiveness on the soccer pitch: Evidence from European Championships and World Cups for the period 2000\u20132012. International Area Studies Review, 16(3), 262-273.<\/p>\n\n\n\n
Cecchi, F., Leuveld, K., and Voors, M. (2016) Conflict Exposure and Competitiveness: Experimental Evidence from the Football Field in Sierra Leone. Economic Development and Cultural Change, 64:3, 405-435<\/p>\n\n\n\n
Jos\u00e9 Cuesta & Camilo Boh\u00f3rquez (2012) Soccer and national culture: Estimating the impact of violence on 22 lads after a ball, Applied Economics, 44:2, 147-161<\/p>\n\n\n\n
MIGUEL, E., SAIEGH, S.M. and SATYANATH, S. (2011), CIVIL WAR EXPOSURE AND VIOLENCE. Economics & Politics, 23: 59-73.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mecz pi\u0142karski, jak twierdz\u0105 socjologowie, ma cechy miniaturowej wojny. Dwa zespo\u0142y staj\u0105 naprzeciwko siebie w rywalizacji, w kt\u00f3rej wygrana jednego nieuchronnie oznacza pora\u017ck\u0119 drugiego. Identyfikuj\u0105 si\u0119 symbolami, kt\u00f3re tworz\u0105 poczucie wsp\u00f3lnotowo\u015bci nie tylko mi\u0119dzy zawodnikami, ale te\u017c, a mo\u017ce i przede wszystkim, mi\u0119dzy kibicami. Starcie o obron\u0119 w\u0142asnej twierdzy lub symboliczne podbicie terytorium przeciwnika na […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1578,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-1468","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-naukowa-strona-gry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1468","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1468"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1468\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1658,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1468\/revisions\/1658"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kulturagry.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}